LIBER XII. 
De 'utilitateputationis , Qf qm arbores decacuminari no¬ 
lunt,& quiprimus nemora totmderit. cai>. xv. 
N t i q^v i (Vt rudem adhuc ledlorem hoc doceam) telte 
& M.Varrone & F.Pompeio, putum pro puro dicebant. 
Vnde putare arbores Donato in Terentium, proprie e(l 
talia & mfruCtifera a veris &: fertilibus refecare. In his enim 
vacantia alienaq; > & non neceflaria,vel obftantia, atq; fru- 
3ii 
I .. ■- ■■■ » * UVUUVIH l*-. ■ ~ * n j — - ' ' V 
&um,lobolemq; impedientia,auferuntur,& excinduntur: Sc quod vtile, 
Sc abfq; vitio derelinquitur: quod & in omni etiam re dicitur. Hinc ar¬ 
borum purgatores putatores dicuntur, & putamina purgamenta ditta 
funt. Plautus in Captiuis: 
'Nucleum amifit, retinet fignoru putdmind. 
Dijs prxterea nihil gratum erat, quod non purum, purgatum q; foret: 
vnde tradurn adagium,de quo Plutarchus in vita Numx:Ne liberis Dijs 
ex vitibus non amputatis. Dicitur etiam, rationes putari. Et in multis 
prifeorum monimentis, Argentum purum putumq;, coniun&im legi¬ 
tur,id eft,valde purum,&,vt interpretatur A.Gellius,exputatum,ac exco- 
<Stum,omniq; aliena materia carens,detractis ex eo omnibus vitijs, ema¬ 
culatum ac candefa&um. Imputatum etiam Pompeio , nondum purga¬ 
tum. Computare etiam Varroni, pro putare. Sed iam fatis de vocabuli 
etymo.Putatione autenflarbores multo lxtiores erunt,atq; vberiores red¬ 
dentur, amputatis fuperuacuis, &c nimis improbe profilientibus luxu¬ 
riantibus ramis, qui partim fructus prohibebant, partim alimenta abfu- 
mebant. Fit enim ceu deriuatio quxdam plantarum alimenti, prout ali¬ 
quis deduxerit. Quippe cum ad ea,qux relidta funt, pabulum confluat, 
eaq; etiamnum auget,vt libere natura ad fructificandum impetum fuum 
faciat. Etenim quo pauciora reliqueris, eo feracius germinabunt,vtpro- 
pterea fructus copiofiiis prxftenr. Onere etiam prelfx ac languidx, cir- 
cuncifis qux proceritate, qux pondere premebant, non iniucundo re¬ 
medio leuantur. Quibus etiam aliena vmbra laborantibus coelum ape- 
rit.In fumma, Antiqui tanti arborum putationem, propter vtilitatem,fe¬ 
cerunt,vt deam,qux putationi prxeflet, finxerint, quam Putam vocaue- 
runt, Arnobio autore. Decacuminationes aute vocamus,cum arborum 
furnmas extremitates prxeidimus. Grxci imxoirfri vocant. Adeo enim 
hanc quxdam verentur,vt hac caufa moriantur: vt funt fere omnes,qui¬ 
bus ordinarim rami ab lateribus exeunt,vt abieti,pino,pinaftro,picex,la¬ 
rici^ exteris alijs: vt cupreffo,cedro,iuniperum fuperaddunt. Quarum 
nonnullx,detrucata coma,& deprelfo cacumine,aut ignibus adulto,fur- 
fum fefe non amplius leuantur, ramis foliim in latus, deformi facie, ex- 
crefcentibus,ac germinantibus.Pinum autem & palmam,non emori,led 
fterilefcere Plinius feribit. Huius autem effectus caufam hanc quidam 
reddiderunt,quod videlicet ficcx fint naturx,& meatu re< 5 tiflimo,atque 
vnica radice inhxreant •. & toto impetu fuo furfum contendant. Illud 
quoq; abieti,6c nonnullis alijs accidit,vt ramis omnibus ablatis,& decifo 
^ cacumine, 
"fi 
lu- 
