40 0 
i*2» 
HORTORVM 
qux gummi fluit. Ligna vero concidunt magnitudine cubitali, ad indar 
operis laterinj compingentes. Introrfum compages,iunco innedunt. 
Indi fingula nauigia,lingulis arundinis internodijs,faciunt.Qui vero no- 
ftra tempellate apud eos nauigarunt, e palmarum folijs, abfq; vllo ferra¬ 
mento, eos contexere naues affirmarunt. Quarum vela rotunda funt, e 
palmarum viminibus compacta:. Quod genus nauigij iuncas appellant. 
Eli &c materierum in genere nauigiorum deledus. Triremes enim, atej; 
longas naues,leuitatis gratia ex abiete faciunt. Sed ex pino etiam, alterius 
inopes,rotunda tamen. Melius quod non putrefcat,e pino,&picea. Na- 
uibus onerarijs Cypri) pineam atque querneam fubiungunt, cum extra¬ 
hendas cediheant. Plenq; enim diuturnitati ac firmitati confulentes, illas 
ex pluribus generibus concidunt,vt materiei ratio habeatur. Aliam enim 
proxime terram locant,qua: putredini minus obnoxia (it,veluti quercus. 
Aliam paulo fuperius. Aliam ampliore altitudine. Omnino vero validio¬ 
rem his locis, qua: magis laborant, vt ruina: fortius re fi flant, locare con- 
uenit. Carinam quidam ex quercu,vlmo,fraxino,moro,(latuurmvt cum 
in terram attrahatur,refiflere poffit. Ex his etiam tefludinem, auriculasq; 
fabrefaciunt. Porro hxc valida efle oportet. Ex abiete autem ac larice, 
quod excelfiores, rediffimxq; fint: antemnas, & malos faciunt. Malum 
enim ex abiete Homerus in naui,qua Telemachus Pylum nauigauit, lla- 
tuit Wov i' kK^ruvov jcoiAus bToQt /xraQuijs 'friera. v Hercu¬ 
les apud Apollonium Rhodium,libro primo ad remum abietem euulnt, 
Qu<e tunicas ad inflar cepx multiplices habent, ad rernos, vt validi fint, 
auferre oportet. Alias infirmi erunt. Seda flatim materies, non mittatur 
in naues. Diuifx enim in tabulas arbores, ad maiorem ficcitatem mereri 
debent inducias.Nam qua: virides compinguntur,cum natiuum humo¬ 
rem exudauerint,contrahuntur,ac rimas faciunt latiores: quo nauiganti- 
bus nihil periculofius. Strabo Venetos puppes cellas, proras item, & o- 
mnia tabulata,e querna materie fabricare dicit. Vltimum addendum ar¬ 
bitror,vt& Ii naualia proprie loca fint, vbi naues refideant, Vergilius ta¬ 
men pro materie, ex qua naues conffruerentur, pofuit, c Grxco transfe¬ 
rens. Nam Homerus nov, nauale lignum dicit. Ille autem fic in vnde- 
cimo fux yEneidos ait: 
- Iacet omnis aci yndam 
Materies: zp/7 numerumc^, modum carinis 
‘Praapiant: nos ara, manus , naualia demus. 
adMaferm menfarumde iuglandis materie^ tra- 
pedppboro. c a p. 
I cuiufquam materiei ad vnumquodq; opus, feledus tam 
apud antiquos, quam nunc apud nos quoq; vnqu.im ha¬ 
bitus fuerit, diligentiflimus vero erga menfas lpfas. Non 
abfq; ratione, vt pote quibus magis, pr<eter extera inflru- 
menta neceflario vtamur.In his enim ccenamus,incumbi- 
mus, luper his fcribimus, confabulamur, difputationesq; noflras habe¬ 
mus. 
