LIBER XVIII. 
4*L 
V p R A de arboribus igni vtilibus, & inutilibus : nunc de 
larice,qux omnium igni minus apta. Nec enim ardet,nec 
carbonem facit, neq; flamma recipit, nec alio modo ignis 
vi confuminar, quam lapis in fornace, ad calcem. Quam- 
. obrem Palladius, contra incendia vtiliflimam fcribit, fi ex 
illa teo-ulx in fronte, & tectorum extremitatibus locentur. Quod diuus 
Ccefar,memorabili rei euentu,expertus eft,referenteVitruuio.Nam quum 
is circa:alpes exercitum haberet, imperaretq-, municipijs vt commeatus 
prxftarent. Erat autem ibi arx natura, & arte munitiflima, Larignum a 
larice vocata,quod ex eius materie,porta,& prope eam turris,tranfuerfis, 
alternis,inter fe,veluti pyra,trabibus,ftru£ta,vt poffent ex alto accedentes 
lapidibus ac fudibus repellere : vt qui tum ibi erant,his confifi, mandatis 
audaciter,8c pertinaciter,parere recufarint. Quod Cxfar cegre ferens co¬ 
pias iuflit admoueri. Qui cum animaduertiflet eos, non alia tela, quam 
ludes habere,atq; eas propter pondus,non longius polfe eiaculari, conli- 
gatos e virgis falciculos,&ardentes faces,ad illam portam,& turrim inij- 
ci flatim imperauit. Quod celeriter faftum efl. At vbi in coelum fublata 
foret flamma, totam illam molem iam excidifle exiftimatum efl. Qux 
cum omnis reftincta fuiffet, intacfta, illxfaq; tota turris apparuit. Quod 
admiratus Cxfar efl, iulfitq; tamen eos vallari. Quare perterriti oppida¬ 
ni,lefe dediderunt. Quxfitum autem ab eis poftea,vnde effent ligna hxc, 
qux ab igne minime Ixderentur: hi monftrarunt larices, quarum copia 
ibi erat. Cerri autem materies, ad cremandum improba. Buxi vero in 
igne duritia,qux ferro,nec flamma,nec carbone vtilis. Fumofa autem, in 
genere vniuerfo, quxq-, viridia, qux ve humida omnia, vt paluftria, 
ficuti platanus,falix,populus,alnus.Paima enim fuapte natura,fumofa efl: 
vnde illud Cheremonis carmen: Palmxq; vlnas vtq; fumofiffimx radice 
natas.Fici vero,caprificiq; materies,omnium aliarum acerrimum fumum 
ex fe mittit. Quod reflatur Ariftophanes in Vefpis. Cum enim feruus 
fumum in coquina domino efle relponderet: cuius ligni elfet ab hero 
percun6hius,refpondit, ficulni, qui fumorum efl acutilsimus, inquiente 
etiam cum iureiurando domino. Huius enim naturx funt omnes, qu<e 
copiofiore la£te,&: acri,abundant. Fumus vero,qui ex olea exurgit,caput 
arauat,8c clinem ob oculos obducit. Plutarchus in Sympofijs. Arbo¬ 
res autem omnes decorticatx,& aqua fuperfufa madefaeflx, dein ficcatx, 
a fumo immunes perhibentur, mollemq; flammam emittunt. Hoc enim 
modo innatus humor eximitur. 
'De carbonibus , & eorum ad artifices nsju. Et quid car¬ 
bonum appellatione contineatur , & de dendrophoris. 
c a r. xvii. 
O N celte paruus carbonum, prxfertim ad ignem,vfus: vt pote 
qui ad hoc diutius,incorruptibilius, ac pene xterni referuentur, 
& e longinquo facilius, minoriq; impenfa deferantur, Maxime 
autem aurificum,& fabrorum ferrariorum fornacibus neceflarij, atq;his 
F ^ locis 
ni 
1«. 
V 
