20 
VERHANDELING OVER DE 
yeertiende eeuw de hollander Willem van Hildegaertsberge door 
Aelbrecht yan Beieren zeer mildelyk beloond 1 . 
Doch reeds in het midden der dertiende eenw begon de ridder- 
geest inteslapen, en het romaneske ruimde plaets yoor de zucht tôt 
naeuwere samenleying. De steden namen in aenzien en yermogen 
toe, de yorsten kwamen er meer hun yerblyf nemen, de adel 
volgde de yorsten, en de dichtkunst trok liet luchtig kleed van 
zorgelooze zangster uit, om zich in den doctoralen zetel te plaetsen. 
Eene omwenteling in de bestaende letterkunde vindt haren 
oorsprong in de nieuwe richting der algemeene begrippen, en zy 
heeft schier zonder schok plaets, of een stoute en krachtige geest 
durft zich eene nieuwe baen uitsteken en sleept ailes er in mede. 
Meestal echter gaen deze twee oorzaken gepaerd. Zulk eene omwen¬ 
teling bewerkte Maerlant. Deed hy niet de schilderende letterkunde 
geheel verdwynen, hy gaf haer ten minste een’ geweldigen slag, 
en maekte dat naest haer met allen roem de beschryvende op- 
kwam, welke, yvel is waer, in nuttiglieid de voorige verre yooruit 
was, maer in poetische waerde zich oneindig beneden dezelve ver- 
toonde. 
De steden waren aenmerkelyk op gekomen, en yorsten en edelen 
voelden er zich naer toe gedreven. De ongelukkige tochten in Pa- 
lestina hadden menig een yan het heilig land verwyderd, en de 
droomen yan naem en faem doen verdwynen. Men geloofde niet 
meer aen aile die reuzenwerken door de romanhelden bedreven. 
Het zwervende ridderleven, ofschoon met eene platonische liefde, 
ja yoor eene heilige zaek geleid, was niet altyd zuiver yan blaem 
geweest, en de oud gewordene ridder trachtte er zyn kroost yoor 
te behoeden. Het zedeloos leven yan sommige sprekers en men- 
streels, dat ailes bracht den openbaren geest yan den weg der 
verbeelding op dien der redenering. Op het laetst der dertiende 
eeuw was de ongevoeliglieid voor den toestand van het oosten zoo 
1 Van Wyn, Hist. avondst., deeî. I, bl. 840 en volg. 
