NEDERLANDSCHE DICHTKUNST IN BELGIE. 
97 
Waerschynlyk bestonden er toen twee onderscheidene tooneelen : 
liet eene de wezenlyke stanwader van lie! nieuwere, en dat een 
overblyfsel van het romeinsch was; het andere het geestelyk tooneel, 
waer ailes, wat godsdienst betrof, uitsluitend door geestelyken ver- 
toond werd, en dat alleen later op de schouwburgen kwara, toen de 
Yertooningen in de kerken verboden werden. Ik zeg uitsluitend door 
geestelyken; trouwens liet is niet te veronderstellen dat men aen on- 
gewyden het vertoonen in kerken zou hebben toegestaen, en ook dit 
zettede het zinnelyke van den godsdienst te veel luister by, dan dat 
men er geen gebruik zou van gemaekt hebben. De benaming van 
gezellen, waermede zoodanige spelers aengeduid worden, schynt my 
even goed op leden van eene geestelyke als van eene wereldlyke cor- 
poratie toepasselyk, even als men thans nog het woord broeders , zoo 
wel aen leden van geestelyke orders als van byzondere genootschap- 
pen, geeft. 
Ik weet niet dat het tôt nu toe aen iemand gelukt is een geestelyk 
tooneelspel uit de dertiende of veertiende eeuw te ontdekken. 
Yan Wyn haelt eene rekening van 1401 aen, waerin, onder andere, 
staet : « Ende si (de gemalin van Aelbrecht van Beieren) voirt geven 
soude den ghesellen die ons Heeren Yerryssenisse, in der kerken ghe- 
speelt hadden, 11 gelr. guld. \ » 
Misschien werden in de kerken alleen de mysterien vertoond. Yol- 
gens Willem van Wadington, eenen engelsch-normandischen dichter, 
by Roquefort 2 aengehaeld, gaf men op de kerkhoven vertooningen, 
welke de martelingen en wonderwerken van den een’ of anderen hei- 
ligen der oorspronglyke kerk voorstelden. Deze vertooningen hadden 
altyd des namiddags plaets, en het engelsch publiek, waervan de 
vrouwen niet het kleinste gedeelte uitmaekten, kwam met eene weêr- 
galooze drift de alîerwreedste tooneelen bywonen. Willem verbiedt 
zyne lezers aile die ongerymde wonderen te gelooven, en beschouwt 
de schryvers er van voor zotten en uitzinnigen. De spelers leenden de 
1 Hist. avondst., deell, bl. 856. 
2 Poés. franç., pag. 263 et suiv. 
To.ti. XIV. 
13 
