VERHANDELING OVER DE 
le; 
staetkundige moorden welke hy pleegde, was de gene van Anthonis 
Yan Stralen een der noodlottigste voor de tael. Yan Stralen, uiteen 
adelyk geslacht, was burgemeester van Antwerpen en, sedert 1550, 
hoofdman der Violieren. Hy was een ware Mæcenas, en hield met 
raed en daed aen den bloei en voortgang der tael 1 2 . Die voortgang 
werd nu duidelyk en de geheele censuer van Alva was niet meer in 
staet denzelven te stuiten. Wel is waer, hy kon het land van eenige 
honderde zinnespelen en refereinboeken berooven, maer dat zou de 
wedergeboorte der onverbasterde tael niet beletten ; en uit de asch 
der rederykers moesten weldra mannen opstaen, die het aenschyn 
der letterkunde geheel moesten veranderen. Reeds schreven Marnix' 
en Yan Meteren hunne krachtige proza, en de eerste toonde dat hy 
ook in de poezy de meeste zyner tydgenooten over het hoofd zag. Men 
begon de bastaerdwoorden en de vreemde woordvoeging te verwer- 
pen, en aen het spraekkundige gedeelte der letterkunde werd veel 
licht bygezet. Zuike schoone vooruitzichten werden evenwel voor de 
zuidelyke Nederlanden grootelyks verydeld. Na zich van de Spanjaer- 
den te hebben verlost, vervielen de steden opvolgeîyk in de handen 
van Parma; eindelyk bezweek Antwerpen, de zetel van kunsten en 
1 Willems, Verhandeling, deel I, bl. 269. 
2 De getrouwe vriend van Willem van Oranje, wiens staetkundige begrippen hy aenkleefde. 
In het jaer 1838 zag hy te Brussel het eerste levenslicht. Hem werd eene geleerde opvoeding 
gegeven. Hy bezat de doode en verscheidene levende talen ; onder de eerste, beoefende hy 
vooral het hebreeuvvsch, waeruithy, behalve de Psalmen, waerover nader, den Byhel hielp 
overzetten. Maer het was bovenal op de moedertael dat hy zich toelegde, waerin hy eene 
nog ongewoone kracht van uitdrukken vertoonde, en boven de meeste zyner tydgenooten, 
althans tegen allen die tegen hem durfden schryven, uilblonk. Als ware taelkenner heeft hy 
veel nut aen de tael helpen doen. Hy is de eerste, die de noodzakelykheid inzag der t in den 
tweeden naemval van het meervoud der gebiedende wys, « overmids het kennelyk is (zegt hy, 
in den tweeden druk van Davids Psalmen ), dat de letter t die men daer by voegt, een teeken 
is, het getal van velen bediedende. » Ook van het thans verouderd doe en dyn was hy een warm 
voorstaender. 
Marnix, die van een der voornaemste geslachten van het land was stierf te Leyden, den 
18 december 1598 , in den ouderdom van zestig jaren. Hy werd begraven te West-Souburg, by 
Middelburg in Zeeland, alwaer hy op een buitengoed lang vertoefd had. Onder zyne proza 
werken is Den Byenkorf der IJ. Roomscher Kercke het voornaemste. 
