166 
VERHANDELING OVER DE 
invoeren, maekte men van de rederykers wysgeeren, gelyk zy zich 
ook noemden ; en toen, in het begin der zestiende eeuw, de room- 
sche godsdienst in aile landstreken het punt van onderzoeking werd, 
bestond er reeds in de Nederlanden een geheel leger van zelfdenkers, 
die maer eenen wenk noodig hadden om zich onder eene nieuwe 
banier te scharen. Ware het doel van het Bourgondisch huis geweest 
oprecht de tael- en letterkunde te beschaven, dan hadden deze er 
by gewonnen , en de godsdienst had zulke zware slagen niet onder- 
staen. 
De tooneelstukken der rederykers waren voornamelyk in twee 
soorten verdeeld, in ernstige of spelen van sinne, en in blyspelen, 
battementen geheeten. Op de pryskampen werden ze uitsluitelyk 
vertoond, behalve dat men somtyds eene kluite of klucht achterna 
gaf. 
Daer werden ook van tyd tôt tyd eigenlyke tooneelstukken gegeven, 
enkelyk spel of comedie geheeten. Men had nog presentspelen, tafel- 
spelen , hruidspraken en koning spelen, welke ook elders dan op het 
tooneel vertoond werden, gelyk wy later zien zullen. 
Om een denkbeeld te geven van een spel van sinne, op eene uitge- 
schrevene vraeg gemaekt, wil ik de voîgende analysis aen professor 
Serrure ontleenen. Dezelve is van een bekroond spel door de Leuven- 
sche kamer de Roos, in 1561, te Antwerpen gespeeld , op de vraeg : 
Wat den mensch aldermeest tôt conste verwect. In dat zinnespel 
bewyst de dichter dat lof, eere ende prys de grootste dryfveren zyn 
voor den kunstoefenaer. Al de verschynende persoonen zyn allego- 
rieke, en wel de voîgende : Het verlangend Herte, de Geest der 
Wysheid, de natuerlyke Jnclinalie , de Mensch, de Arheid, de Hoop 
tôt hoogheid, de Zorg voor schande en de Eer. 
a By de opening van het tooneel ziet men het verlangend Ilert, in 
de gedaente van een statelyk man in eenen stoel zitten. Iletzelve 
houdt eene lange alleenspraek, waerin het zich beklaegt over zyne 
verlatenheid. Hierop verschynt de Geest der Wysheid, in de gedaente 
van eenen engel met vleugelen en met den staf van Mercurius in 
