176 
VERHANDELING OVER DE 
De blyspelen heetten baltementen. Ook speelde men nastukjes, 
kluiten of sotte kluiten genaemd. Zelfs had men nog kleinere, welke 
den naem van factie droegen en met een factieliedeken eindigden. 
Colyn van Ryssel heeft ons ses batementspelen, in 1561 gedrukt, 
nagelaten. Degene van Casteleyn, gelyk wy reeds gezien hebben, 
zyn, evenmin als zyne andere tooneelstukken, tôt ons overgekomen, 
ten minsten is er tôt nog toe niet één ontdekt. Een ander battement- 
spel, Van de bervoete broers, door Jan De Knubber, waerschynlyk 
een’ Brusselaer, bezit professor Serrure in handschrift. 
De zucht voor het tooneel was zoodanig gestegen, dat men zich 
niet meer vergenoegde met de openbare vertooningen. Het werd de 
smaek op byzondere gastmalen en andere familiefeesten zich het een 
of ander stukje te laten voorspelen, even als men thans eenige muzy- 
kanten zou ontbieden. Behalven kleine battementen, vertoonde men 
er koningspelen, tafelspelen en bruidspraken. Men zegt dat de koning- 
spelen bepaeldelyk omtrent driekoningendag vertoond werden. De 
naem der twee andere duidt genoegzaem aen by welke gelegenheden 
dezelve dienen moesten. Ik heb er eenige aengetroffen in een werk 
voor tytel voerende D'boek der amoreuslieyt 1 . Aile deze stukken 
zyn zeer kort, en de personaedjes meestal ten getalle van drie, zel- 
denvan vier. Het zyn ook, eigenlyk gezegd, eerder samenspraken dan 
tooneelstukken, dewyl dezelve geene daed vertoonen. Een koning- 
spel, dat ik las, bestond uit verschillende kwestien over den liefde- 
handel door den koning aen eenen jongeling gericht; onder andere 
deze : drie verliefden werden zoodanig van eene maegd bejegend, 
dat een yegelijck meynde de meerste te wesen, en aile drie vroegen 
dat zy zich verklaren mocht. De maegd antwoorde : Ick sal de liefste 
een teecken van minne tooglien. Zy maekte den eenen zoete oogjes, 
den anderen drukte zy de hand, en den derden trapte zy op den voet. 
1 In dit werk komen onderscheidene naer Ovidius vertaelde heldinnenbrieven, door Van 
Ghistele, voor. Ik geloof noglhans niet dathy als maker van het geheele werk moet beschouwd 
worden. Veeleer houd ik hetzelve voor eene oprakeling uit verschillige scbryvers. De heroïden 
zyn vry zuiver van bastaerdwoorden : de andere stukken krielen er van. 
