NEDERLANDSCHE DICHTKUNST IN BELGIE. 
219 
gangers met zyn Etymologicon theutoniccs lingues sive dictionciTiuni, 
theutonico-latinum. Dit werk, dat niet volprezen kan worden, en 
veel te weinig by ons verkrygbaer is, werd in 1583, 1588 en 1599 
gedrukt. Sedert verschenen er meer uitgaven van in de noorde- 
lyke Nederlanden, en op het laetst der vorige eeuw, eene te Amster¬ 
dam, met aenteekeningen van Van Hasselt. Ik zal my met langer er 
by ophouden ; alhoewel die weinge taelkundigen veelmeer ter op- 
bouwing der moederspraek gedaen hebben, dan al de rederykers 
der vyftiende en zestiende eeuwen. 
Dan, op nieuw onder het spaensche juk gekromd, trokmen in de 
zuidelyke Nederlanden mmder nutuit de werken dier groote mannen. 
Ook waren vele geleerden het land ontweken of daer uitgedreven. De 
dwingelandy van Alva had menig burger zyne haerdsteden doen ver- 
laten, die elders eene schuilplaets ging zoeken of den vreemdeling 
kwam bevechten. Een groot gedeelte trok naer Zeeland of Holland, 
alwaer eenige steden, als in de wateren bedolven, al vroeg aen des 
^P an j aer ds heerschappy ontrokken waren. Elk man sellier was eene 
morale aenwinst, om dat, in die tyden van streving naer wetenschap, 
schier een ieder onderwys genoten had ; want nooit misschien was er 
eene eeuw, waerin door al de Nederlanden zoo veel algemeene ken- 
nissen verspreid waren : en toen mochten Braband en Ylaenderen 
aen het hoofd der nederlandsche besebaving gesteld worden 1 . Reeds 
in 1585 vindt men twee brabandsche kamers, het Vygenhoomken en 
de Witte Lavenderbloem, te Amsterdam, en twee andere te Leyden 
(d Orainge Lelie) en te Haerlem. Dezelve groeiden en bloeiden nog- 
thans niet weliger aen de oevers van Rhyn en Amstel dan aen die 
van Sehelde en Senne. Zoo bleef zelfs Karel Yan Mander, gelyk wy 
reeds gezien hebben, hoe geleerd hy ook anders moge geweest zyn, 
aen ailes wat rhetoricaelsch was gehecht. 
Een der eerste, die in Holland de heldenverzen geregeld inbracht, 
1 Zyn de kamers van rhetorica den voortgang der taie niet zeer bevoorderlyk geweest, men 
moet evenwel zeggen dat dezelve een brandpunt waren, waeruit zucht naer kennis en weten¬ 
schap uitstraelde, en welke in aile standen haren weldadigen invloed uitoefende. 
