NEDERLANDSCHE DICHTKUNST IN BELGIE. 
225 
in zyne geboortestad heeft doen geboren worden, als er in de overige 
spaensche Nederlanden bestonden Komen wy lot een meer alge- 
meen overzicht terug. 
Hadden er velen, gedurende den oorlog, den wyk naer Holland 
genomen, na de sluiting van het twaelfjarig bestand kreeg dat uit- 
wyken het aenzien eener volksverhuizing. In het jaer 1616 zag men 
alleen uit Antwerpen meer dan 240 huisgezinnen vertrekken 2 . En 
geen wonder, ailes was vernietigd. Schier iedereen had belang een 
vaderland te verlaten, waerin hy voor de toekomst niets dan ellende 
zag. De Schelde was gesloten, en het vooruitzicht van den koophandel 
verdwenen. De vryheid van denken was den Beîgen ontnomen. Eene 
hatelyke censuer braclit haer valkenoog op het werk, vôôr dat het- 
zelve aen de drukpers werd overgegeven, en men gaf het imprimi 
potest eerder aen een onzedelyk voorthrengsel dan aen een dat den 
zelfdenker verraedde. Daervan bestaen merkwaerdige voorbeeïden. 
De tael, die zich, als het ware, met de nieuwe îeer vereenzeîvigd 
had, kon niets dan haet en wantrouwen aen de vreemde landvoogden 
inboezemen. Zy waren wel meester van het land; doch het had de 
grootste opofferingen gekost. De uitwykelingen stonden nog aen de 
grenzen, en binnen lag de leeuw wel geketend; maer hy was zyne 
kluisters nog nietgewoon. De drukkers en boekverkoopei’s stonden, 
onder eede, in de verbintenis geene aen het geloof schadelyke boeken 
uit te geven of te verspreiden. Belgie werd dus belet den voortgang, 
dien men in de vereenigde gewesten in tael en poezy dede, zich ten 
nutte te maken. Het waren alleen sommige kunstvrienden , die met 
elkander briefwisseling hielden ; en een zeer gering getal werken 
kwam naer herwaerts over. 
Wien breekt het harte niet hy de beschouwing van zulk een ont- 
moedigenden toestand ? Ook de Belgen van dien tyd gaven zich aen 
1 « Si bien qu’à la vérité pourrions dire, que depuis que notre dicte dispute entre Bd II on e et 
Astrée a veu le iour, elle a faict naistre en Ipre autant de poètes thyois [esguillonnez principale¬ 
ment par la douceur du dict accent ) que pensons y avoir en tout le Payshas de l’obéissance de Sa 
Ma le , combien qu’il s’en peut trouver des meilleurs. « 
2 Willems, Verhandeling, deel II, bl. 4. 
Tom. XIV. 
29 
