54 
de uitwendige gedaante en van het innerlijk maaksel van den Manatus heeft te putten. Die eene 
vollediger bibliographie verlangt, kan haar in de werken van Cuvier en van Blainville vinden. 
Zeer onvolledig blijft nog deze kennis, en elk die derhalve iets kan bijdragen tot hare uit¬ 
breiding, mag op toegeeflijke erkentelijkheid aanspraak maken. Ik verheug mij daartoe in 
staat gesteld te zijn, en hoewel ik voor mijne opvolgers nog veel te doen overlaat, vlei ik mij 
toch hier en daar het een of ander punt der bewerktuiging en der uitwendige gedaante van het 
belangrijk dier nader toegelicht te hebben. Na herhaalde vergeefsche pogingen , ontving het 
museum Vrolikianum in den aanvang dezes jaars, hoewel niet zonder aanmerkelijke geldelijke 
opoffering van zijnen oprigter en bezitter, den Hoogleeraar G. Vrolik te Amsterdam , twee 
groote Manati van verschillende lengte en eene vrucht, lang 0,36. Het is de bezorging van 
dezen grooten schat verschuldigd aan de HIT. Ver hüell , Baron R. F. von Kaders en A. 
Wildeboer , die allen, ofschoon op zeer onderscheidene wijze , met buitengemeene welwillend¬ 
heid zich de vervulling van den door ons geuiten wensch aantrokken en mij hierdoor tot een 
belangrijk wetenschappelijk onderzoek in staat stelden. Allen gelieven daarvoor mijne herhaalde 
en nu openlijke dankbetuiging aan te nemen. Bij het ontvangen dezer voorwerpen is mij in- 
tusschen weder gebleken , hoe moeijelijk en onzeker de kansen tot onderzoek zijn , al ontziet 
men zelfs geene kosten om er toe te geraken, gelijk zoo onbekrompen geschied is door de bij 
hoog geklommen jaren steeds voortdurende liberaliteit en wetenschappelijken ijver van hem, 
wiens verdere lof in mijnen mond ongepast zoude zijn. 
Het grootste exemplaar, waarvan de lengte 2 el 54 d. bedraagt, was met groote zorg, onder 
de oogen van den Heer Wildeboer in tweeën gesneden en, omdat geene andere verzending 
van eene dergelijke massa mogelijk was, in twee groote vaten met spiritus gekuipt, terwijl 
men met dezelfde uitstekende zorg de ingewanden er uitnam, en in eenen zak genaaid, in 
hetzelfde geestrijke vocht bij het eene segment van het dier plaatste. Dit alles kwam voor¬ 
treffelijk bewaard over, maar gelijk van zelve spreekt, miste men nu de mogelijkheid tot afbeel¬ 
ding der uitwendige gedaante , tot onderzoek der spieren en tot bepaling der betrekkelijke 
plaatsing van de inwendige ligchaamsdeelen. 
De kleinere Manatus is 1 el 55 d. lang en werd geheel gaaf, met eene snede in den buik, 
om het geestrijk vocht daarin te doen dringen, goed ingekuipt in een vat met geestrijk vocht 
overgezonden. Schijnbaar w'aren derhalve alle voorzorgen genomen, en moeijelijk zoude men 
zelfs van de ijverigste natuuronderzoekers eene betere behartiging daaromtrent kunnen ver¬ 
wachten , clan door den Gouverneur der Kolonie Suriname, von Raders, en door den Heer 
Wildeboer, daarmede door zijne Excellentie belast, aan den dag werden gelegd; en toch, zoo ik 
niet de beschikking ook over het grootere exemplaar gehad had, ware ik schier radeloos ge¬ 
worden, bij de eerste snede welke ik in het dier deed: — met uitzondering van de darmbuis, 
die volkomen gaaf was gebleven, waren al de overige ingewanden en de spieren tot ééne brij 
geworden , waarin zich niets meer liet herkennen, en dit wel terwijl de uitwendige gedaante 
niets daarvan deed vermoeden, en mij zelfs het voorregt schonk tot de vervaardiging der, zoo 
ik mij niet bedrieg, eerste goede afbeelding van het dier. Omtrent de plaatsing der buiks- 
ingewanden, en vooral omtrent de merkwaardige verhouding van het middelrif gaf' het pas 
geboren dier mij voldoend licht, zooclat ik mij omtrent de splanchnologie van den Manatus 
ten deele bevredigd mag gevoelen, maar intusschen tot mijn leedwezen, voor anderen, die na 
mij mogen komen , of voor mij zelven zoo ik nog eenen Manatus magtig word , het zenuw- en 
spierstelsel en vooral de hersenen tot nader onderzoek overlaat. De ontleedkundige kennis 
van dergelijke gevaarten zal wel nooit anders dan stuksgewijze kunnen worden verkregen. De 
goedwillige lezer beslisse of ik het fragment, waarover zich mijne nasporingen konden uitstrek¬ 
ken , behoorlijk heb afgewerkt. 
Eene gewigtige vraag in de natuurlijke geschiedenis van den Manatus is, of Amerika meer 
