56 
verhaal van Clusius, ook een jong bij, qui in Academici horti porticu suspensus fmt Lugduni 
Batavorum. Het logge ligchaamsgevaarte met de betrekkelijk zwakke voorste ledematen , zal 
wel aan het dier geen groot vermogen tot zwemmen schenken , hoewel de breede , zware en 
horizontaal bewegelijke staart daartoe geen ondienstig werktuig levert. Het is derhalve niet 
te verwachten, dat men hem ooit zeer ver in de zee zal aantreffen , hetgeen dan ook, voor zoo 
verre ik weet, in geen reisverhaal vermeld staat. Hoogst vreemd en schier ongeloofelijk mag 
daarom ook het verhaal van Dühamel luiden, dat, ten gevolge van eenen storm, een Manatus 
van het vrouwelijke, geslacht met haar jong op de Fransche kust zou geAvorpen zijn, vlak bij Dieppe. 
Bij het grazen scheurt de Manatus de plantgewassen, waarmede hij zich voedt, van den grond 
af, door middel van zijne lippen en verhemelte, die daartoe, gelijk later blijken zal, op bij¬ 
zondere wijze zijn ingerigt. De verlengbare bovenlip schijnt hij vooral als gevoels-werktuig te 
bezigen, waardoor het aanhoudend schuren tegen den grond de eigenaardige afslijting en af¬ 
stomping der baardharen te weeg brengt. Zijne zintuigen zijn, met uitzondering van den reuk- 
toestel, zeer gebrekkig. Van intellectuele vermogens schijnt hij, voor zoo verre men op verhalen 
mag afgaan, vrij wel voorzien te zijn. Echter grondt zich deze meening vooral opeeneeenig- 
zins zonderling luidende vertelling van Franciscus Lopez, die van een tam gemaakten Manatus 
spreekt, welke op het hooren van zijnen naam Mato uit een waterplas op den roepende 
kwam aanzwemmen, zich naar de huizen begaf, duldde dat men op zijnen rug ging zitten, met 
zijn last dan het meer overzwom, enz. Onwillekeurig denkt men bij dit verhaal aan de 
fabel van den Dolphijn van het Lucrinsche meer. Maar wat daarvan ook zijn moge, de 
Manatus heeft ongetwijfeld eene zachtzinnige inborst. Gemis van alle wapens en geringe 
beweegkracht maken hem dan ook geheel weerloos. Meestal komt hij in min of meer groote 
troepen voor; de moederdieren zijn aan hunne jongen zeer gehecht; elke dragt is van een of 
twee jongen; het zoogen geschiedt, zoo als bij alle andere zoogdieren. Menigvuldig is dejagt 
op de Manati, vooral wegens het vleesch, dat zeer gezocht is en voor aanmerkelijke prijzen ver¬ 
kocht wordt, naar men mij verzekert, ook daarom, dat men het met viseh gelijk stelt en der¬ 
halve het gebruik gedurende de vasten veroorlooft. Dit maakt dan ook hen, die zich daarmede 
bezig houden, niet zeer genegen om deze dieren op andere wijze in hun geheel te bewaren en 
over te zenden. Al de visschers van beroep wezen daarom ook den voorslag van den Heer 
Wildeboer af tot bezorging van een dier in zijn geheel, en hij heeft zijn doel slechts kunnen 
bereiken mejt eenen boschneger, die in het harpoeneren der Manati eene groote vaardigheid 
scheen gekregen te hebben. Hieruit blijkt op nieuw, dat de groote schaarschheid van .geraam¬ 
ten, schedels en weeke deel en van Manati, in de Europesche musea niet aan de zeldzaamheid 
van het dier mag toegeschreven worden. Het is niet onmogelijk, dat, is de Aveg eenmaal ge¬ 
baand, het overbrengen naar Europa menigvuldiger zal geschieden. Voor hen, die ze verlan¬ 
gen te bezitten, zullen de bijzonderheden , Avelke ik zoo straks omtrent de overzending ver¬ 
meldde, niet verloren zijn. Zij leeren, dat Avel een dwnrs doorgesneden dier goed beAvaard 
overkomt, omdat liet geestrijk vocht het dan van binnen en buiten omspoelt, maar dat eene 
eenvoudige snede in den buik onvoldoende is, omdat het geestrijk vocht niet behoorlijk door de 
dikke huid kan doordringen (a). Het komt echter alles op de zorg hij de inpakking aan,.en 
in dat opzigt kan ik niet genoeg drukken op de verpligting, Avelke ik aan de HH. von 
Baders en Wildeboer heb. 
( a ) Hierin wijk ik . op grond mijner nu verkregen ondervinding, af van hetgeeu R. Owen zegt in zijne aanteekenin- 
gen omtrent de ontleding van eenen Dugong (Proceedings of the Zoological Society, Part VI. 1838, p. 28). »layingopen 
• the cavity of the abdomen, with the addition of opening the stomach and the intestinal canal in a few places, so as to 
• let the spirit gct into the interior of the alimentary canal, vould ansvcer every purpose." Bij Cetaceên vooral uit tropische 
gewesten overgezonden , is deze handelwijze ongetwijfeld niet voldoende. 
