59 
bovenste en onderste oogleden , maar eene menigte van straalswijze en schier concentrische 
plooijen verliest zich in den vrijen rand der cirkelronde ooglidopening (Fig. 1 en Fig. 2), 
aan wier binnenzijde eene vrij groote membrana nictitaiis geplaatst is. Het oog is uiterst klein, 
maar bestaat uit ai de deelen , waaruit gewoonlijk het oog der zoogdieren is zamengesteld. 
Er is geen tapetum lucidum. Achter en onder deze ooglidopening bevinden zich twee schier 
evenwijdige plooijen , waarvan de voorste weinig, en de achterste zeer diep is. Haar doel , 
gelijk van zelve spreekt, is, om de bewegingen der onderkaak mogelijk te maken. Van de 
neusgaten af gaat de bovenvlakte van het hoofd in eene lijn over in de sterk ópstaande en 
bol verheven rugvlakte des diers , zonder dat men aldaar eenige scheiding tusschen hoofd en 
romp kan opmerken. Op eenen afstand van 10 d. en 7 str. van de' cirkelronde ooglidopening, 
een weinig hooger dan zij , bevindt zich eene uiterst kleine onmeetbare opening van den uit- 
wendigen gehoorgang (Fig. 1, 2, c). 
Al deze bijzonderheden leeren, dat, voor de fraaiheid van vorm, het hoofd van den Manatus 
al op eenen zeer lagen trap gesteld is. Zoo men zich echter alleen het doel voor oogcn houdt, 
is het niet te ontkennen, dat de beide lippen bij uitstek voordeelige werktuigen leveren voor 
het aanvatten en afscheuren van plantgewassen. De platte gedaante der ondervlakte van de 
bovenlip en de zoo merkwaardige splijting der gevoelsborstels, welke zich als afgeknotte deelen 
voordoen, zoo als fig. 2 en fig. 5 aantoonen, zijn bewijzen van het menigvuldig gebruik, dat 
van de bovenlip gemaakt wordt. Het maaksel der bovenlip is duidelijk een oprigtbaar weefsel. 
De onderlip buigt zich met eene scherpe plooi over het voorste gedeelte der onderkaak weg, en 
is veel smaller dan de bovenlip, zoodat zij er geheel in gevat kan worden; het voorste gedeelte 
der onderkaak is eigenlijk van onderlip ontbloot, en kan met haar door de bovenlip geheel omvat 
of ingesloten Avorden. Het is met eene huid bezet, Avaarin zich \ r ele afgesleten borstels bevinden. 
De mondopening is uiterst gering, en gelijk fig. 2 en fig. 5 aantoonen , stuit het voorste 
uiteinde der onderkaak zoodanig tegen de tusschenkaak aan, dat men zich gemakkelijk kan 
voorstellen , dat het met de bovenlip gegrepen voedsel, tusschen de harde bekleedsels van on¬ 
der- en tusschenkaak gevoerd en door deze afgescheurd zijnde, door de naauAve spleet heen, aan 
de kaauAvvIakte der maaltanden wordt overgegeven. De naauwe mondopening herinnert eenig- 
zins die \ r an den Elephant, Avaarvan Blainville ook gebruik gemaakt heeft, tot zijne zeer ge¬ 
zochte vergelijking en tot zijne pogingen, om den Elephant en den Manatus bijeen te brengen 
in zijne orde van gravigrades. De plaatsing der neusgaten, onder den A’orm van een paar 
halvemaansAvijze kleppen, Adak boven den rand der bovenlip, is eene afAvijking van de gesteld¬ 
heid bij de overige Cetaceën. De reden er van zal Avaarschijnlijk in eene geheel onderscheiden 
beAvegingSAvijze en in het zoo onderscheiden voedsel moeten gezocht Avorden. Bij de Lamantinen 
en Dugongs toch kan er geene behoefte zijn, dat zij met den bek onder en met de bovenvlakte 
van het hoofd boven Avater zAvemmen. Deze behoefte bedingt de verplaatsing der neusgaten 
naar de kruin des hoofds bij de overige Cetaceën , Avaarnaar zich ook de geheele inrigting des 
strottehoofds voegt. Bij een grazend dier, dat zich hoofdzakelijk op ondiepten schijnt op te 
houden, zal het daarentegen een voordeel zijn, dat de Avachters \'oor de keuze van het voedsel, 
hetgeen toch de hoofdbeteekenis der neuskokers is met hunne zenuAvverspreiding, zich in de 
nabijheid bevinden van het Averktuig dat het voedsel aam 7 at, zijnde de bovenlip. De geringe 
ontAvikkeling A r an het oog doet daarbij vermoeden, dat de Manatus zich hierin meer door de 
reuk dan door het gezigt zal laten leiden. Even als o\ r eral elders in de zoogdieren-Avereld Avordt 
aan het gebrekkig gezigtsvermogen ook bij hem te gemoet gekomen, door sterk ontAvikkelde 
borstels of baardharen. 
De voorste ledematen zijn zeer digt bij het hoofd geplaatst. De afstand van den voorrand 
der bovenarmstreek tot aan de voorvlakte der onderlip bedraagt slechts 18 duim. Zij 
komen met eenen hoek uit eene huidplooi \ T oort. (Z. Fig. 1). In deze plooi is de bo- 
