64 
neusbeenderen naar amandelen gelijkende , van elkander gescheiden, en elk van zijne zijde in- 
gevat in eene insnijding van het voorhoofdsbeen. Volgens Blainville en Köstlin smelten 
zij zeer vroeg met het voorhoofdsbeen inéén, en Blainville gaat zelfs eenigzins verder, door 
te zeggen, dat Cüvie» het onderste sponsbeen met het neusbeen verward heeft. Stannius 
komt daartegen op, en geeft daarin blijk met mij eenstemmig te zijn in de sympathie voor 
den arbeid van Cuvjer tegenover de dikwerf zoo onheusche aanvallen van Blainville. Of hij 
zicli echter nu niet wat al te zeer door deze zucht hééft laten verleiden , is eene vraag, welke 
met moeite ontkennend kan beantwoord worden. Met hem ben ik ten volle overtuigd, dat 
neus- en voorhoofdsbeenderen niet inéén gesmolten zijn ; in de vrucht loopen de beide voor¬ 
hoofdsbeenderen zonder eenige aanduiding van neusbeenderen in eenen dwarsen rand uit , te¬ 
gen welken naar voren de kraakbeenige rug van den neus aanligt, die in eene punt uitloopt, 
en zich naar achteren zijwaarts omkrult, om de kraakbeenige neusvleugels te vormen, tegen welke 
de sponsbeenderen aanliggen (Z. Fig. 13). Zoo ik mij nu op grond dezer waarneming met Stannius 
tegen het vermoeden eener dergelijke ineensmelting verzet, kan ik mij echter moeijelijk met 
zijne voorstelling vereenigen , dat de knobbelige , onder de neusgedeelten des voorhoofdsbeens 
geheel achterwaarts verborgen beenderen de neusbeenderen zullen zijn. In de vier door mij 
onderzochte schedels komen zij mij voor de kenmerken te hebben van onderste sponsbeen¬ 
deren (Fig. 11, m, m). Naar mijne moening zijn er derhalve geen neusbeenderen bij den Manatus. 
In het midden komen de voorhoofdsbeenderen tot ééne punt te zamen, waarop zij met een ge- 
kartelden rand uitéén wijken, om de wijde neusopening te omschrijven. Tegen dezen rand ligt 
het zoo straks gezegd kraakbeen aan, hetgeen de plaats van neusbeenderen vervangt. 
De onderkaak heeft eenen zeer eigenaardigen vorm, gelegen (gelijk Blainville teregt aan¬ 
merkt) in de wijze, waarop de vertikale en horizontale tak zich meer dan in cenig ander zoogdier 
tot eenen regthoek vereenigen (Z. Fig. 10, i). De oprijzende tak is zeer breed en hoog, de knokkel zeer 
klein en bijna regelmatig rond , vrij sterk verheven boven de tandkaslijn , en eenigzins naar 
voren gerigt; het kroonwijze uitsteeksel is, volgens de juiste vergelijking van Blainville, zoo¬ 
danig verbreed, dat het hierdoor met zijnen bol afgesneden bovensten rand eenigzins het beeld 
nabootst van het ijzer van eene bijl (dilatée en fer de hache). Zijn voorst gedeelte is daarbij veel 
breeder en platter dan het achterste scherpkantige gedeelte. De beide knokkels wijken in schuinsche 
rigting van binnen naar buiten, en van achteren naar voren uiteen, terwijl daarentegen de 
beide kroonwijze uitsteeksels in schuinsche rigting tot elkander hellen, en dus veel meer naar 
binnen staan dan de knokkelwijze uitsteeksels. De halvemaansvormige insnijding tusschen de 
beide uitsteeksels is vrij vlak. De horizontale tak heeft insgelijks eenen bijzonderen vorm; 
vooreerst heeft hij een zeer gezwollen tandkassenrand, en loopt achterwaarts tegen de bin¬ 
nenvlakte van den opstaanden tak in eenen knobbel uit, die met eene zeer dunne beenplaat 
bedekt is, en achterwaarts de achterste kies bevat'. Alzoo deze achterste kies in den groo- 
ten Manatus meer naar boven geschoven is , doet deze knobbel zich in den kleinen schedel 
veel meer ontwikkeld voor dan in den grooten. Achter en onder dezen knobbel bevindt zich 
de goot, waardoor de onderste tandtak van den derden tak van het vijfde paar heengaat, en 
welke zich voorwaarts bij de symphysis menti met een voorste kin- of kaakgat opent van aan- 
merkelijken omvang. Achter deze opening bevindt zich eene tweede, welke zeer onstandvas¬ 
tig is. In den kleinen schedel zijn er aldaar links twee openingen, en is er regts eene. In 
den grooten schedel zijn regts het voorste kingat en de achterste opening ineen gesmolten, 
links gescheiden. Vreemd is ook de gedaante van de symphysis menti , welke, gelijk mij 
vooral uit de jongere schedels blijkt, door ineensmelting der beide horizontale takken, tot eene 
zware beenachtige massa wordt; deze vormt van boven eene ruwe oppervlakte, is van voren 
breed en van achteren smal , met twee voorste, grootere en langwerpige openingen, waarin 
oorspronkelijk de abortive snijtanden gevormd worden, gelijk mij ook uit de vrucht gebleken 
