breede en platte dwarse uitsteeksels, die in den eersten lenden wervel aan de punt opwippen, en 
zich hierdoor aan de bovenvlakte als hol voordoen. In jongere geraamten zijn de punten daar¬ 
van nog kraakbeenig. Daarop volgen veertien wervelen met onderste V-vormige uitsteeksels, 
die allengs naar achteren kleiner worden, en zelfs in den grooten Manatus nog kraakbeenig 
zijn in de vier achterste daarvan voorziene, dat is van den tienden tot aan den veertienden 
staartwervel. Al de V-vormige uitsteeksels zijn uit twee platen zaamgesteld, die niet ineen 
gesmolten zijn. Eene zonderlinge bijzonderheid is het, dat in den eersten wervel, welke hen 
vertoont, de V-vormige uitsteeksels lang en smal zijn, en zich naar achteren ombuigen, waar¬ 
door zij die van den daarop volgenden wervel, die zich daarom ook naar voren ombuigen , 
te gemoet komen en er zich mede vereenigen , zonder er toch aan de uiteinden mede ineen 
te smelten. Blainville heeft deze bijzonderheid wel afgebeeld, maar maakt er in zijne beschrij¬ 
ving geene .melding van. Op deze wervelen met onderste V-vormige uitsteeksels volgen 
die , welke er niet van voorzien zijn, en waarvan het getal naar gelang van leeftijd, zeer 
schijnt te verschillen. In het volledig groote geraamte tel ik er twaalf , in het kleinere tien, 
in de vrucht acht; achter deze blijft in de jongere dieren eene kraakbeenige punt over, waarin 
zich waarschijnlijk nieuwe staartwervelen kunnen vormen. Zoo men ze toch allen te zamen 
neemt, krijgt men van de vrucht tot tuin het volwassen dier, deze opklimmende reeks : 22—24 
—26 ; waardoor het genoegzaam zeker wordt, dat het aantal der staartwervelen met den leeftijd 
toeneemt. Stannius telt evenzeer, bij het pasgeboren door hem onderzocht dier, slechts 22 
staartwervelen, althans zoo men er de twee lendenwervelen, welke hij er bijvoegt, aftrekt. 
Blainville geeft slechts vijftien staartwervelen op, maar dat kan wel niet anders dan het ge¬ 
volg zijn der onvolledigheid van het geraamte. 
De dwarse uitsteeksels der staartwervelen nemen allengs achterwaarts in lengte af en ver¬ 
dwijnen eindelijk bij den twintigsten staartwervel. Aan de dertien of veertien voorste staart¬ 
wervelen zijn er bovenste bogen en doornvormige uitsteeksels, die achterwaarts allengs ver¬ 
minderen, en aan den twaalfden, dertienden en veertienden wervel nog maar even aangeduid 
zijn. Bij volwassen dieren zijn de platen, waaruit zij bestaan, geheel ineen gesmolten, in jeug¬ 
digen leeftijd gescheiden, met kraakbeenige tusschen-zelfstandigheid. Evenzoo nemen allengs 
de lengte en breedte der wervelligchamen af, zoodat er van de achterste staartwervelen niets 
meer dan langwerpige en allengs kleiner wordende beenknobbels overblijven. 
liet is hier de geschikte plaats om van de bekkenbeenderen te spreken. Daubenton heeft hun 
bestaan ontkend , en Cuvier kon evenmin bekkenbeenderen vinden in de door Daubenton 
ontlede vrucht van den Manatus, zoodat hij , in weerwil der gevolgtrekkingen, waartoe de 
analogie voert, tot het gemis van bekkenbeenderen besluit, en dit te meer, omdat E. Home 
ze evenmin afbeeldt. W. Rabp zegt daarom ook en volgens het toenmalig standpunt volko¬ 
men teregt, dat van den Manatus geen bekkenbeen bekend is (a). Aan Stannius is men de 
eerste juiste opgave van de bekkenbeenderen van den Manatus verschuldigd. Hij beschrijft ze 
in een pas geboren mannelijk dier, als driehoekige kraakbeenderen, die aan elke zijde van den 
wortel van den penis zitten en waaraan de m. m. ischiocavernosi gehecht zijn. Later zijn 
dergelijke driehoekige kraakbeenderen ook door mij in eene vrouwelijke vrucht gevonden. 
Blainville en Schlegel hebben evenzeer liet bestaan van bekkenbeenderen bij den Manatus 
opgegeven; maar zij gronden zich daaromtrent op eene onjuiste ontleedkundige voorstelling, 
namelijk op twee beenderen, die onder dien naam gevoegd zijn aan een der geraamten van het 
museum te Leyden , en welke mij bleken de groote hoorns van het tongbeen te wezen. Hunne 
opgave zoude daarom, zonder nadere bevestiging van het bestaan van bekkenbeenderen in den 
(c) W. Rapp , die Cataceën Zoologisch und Anatomisch dargestelU, Stuttgart uncl Tubingeu 1837, p. 78. 
