68 
Manatus, niet wel als bewijs daarvoor kunnen gelden, en hetgeen Blainville omtrent hunnen 
vorm en liet vermoedelijk bestaan van een tweede geledingstuk zegt, vervalt hierdoor ten 
eenenmale. In slotsom komt het derhalve daarop neder, dat men heden den vorm van 
het bekkenbeen bij den Manatus slechts in zijne hierboven beschreven kraakbeenige 
grondlaag kent. Aan deze blijkbaar zeer onvolledige kennis verheug ik mij t te kunnen 
voegen, hetgeen mij door het onderzoek der beide onder mijn bereik zijnde geraamten geleerd 
werd. In den jongen Manatus is elk bekkenbeen in drie kernen gescheiden , waarvan slechts 
de middelste verbeend is, en die aan de beide uiteinden zich kraakbeenig voordoen. In den vol¬ 
wassen Manatus zijn de beide bekkenbeenderen volkomen verbeend en van een vierkanten vorm. 
Zij bestaan uit een beenstuk, dat het zitbeen voorstelt (Fig. 17, 18, 19, 20, 21, a, b) en zeer ruw 
en knobbelig is. Bij de mannelijke voorwerpen, die ik ontleed heb, zijn met dit zitbeen 
de schenkels verbonden , waarmede de corpora cavernosa eenen aanvang nemen, zoo als 
Fig. 22 zulks aanwijst. In den jongeren Manatus evenwel is dit slechts eene kraakbeenige schijf 
(Fig. 22, a ) welke in het volwassen dier tot eene knobbelige beenoppervlakte wordt, door 
eenen duidelijken rand van de overige beenmassa gescheiden (Fig. 17, 18 c). Naar boven 
loopt elk bekkenbeen in eene punt uit, welke in den jongeren Manatus nog maar eene kraak¬ 
beenige epiphyse is, en die het darmbeen schijnt te vertegenwoordigen (Fig. 17, 18, 19, 20, 21 d), 
Zoo deze voorstelling juist is, zoude het overblijvend gedeelte, in Fig. 17 en 18, door ƒ, ƒ aange¬ 
duid, het schaambeen zijn. Het is het eenig verbeend gedeelte in den jongeren Manatus, (Fig. 22, b ) 
waarin het overige bekkenbeen zich nog kraakbeenig voordoet. Beneden- en achterwaarts loopt 
het bekkenbeen van den volwassen Manatus uit in eene korte en stompe punt (Fig. 17, 18, 
19, 20, 21, é), welke iets of wat uitspringt. Beide bekkenbeenderen zijn in schuinsche rig- 
ting met de knobbelige zitbeensvlakten naar elkander toegekeerd. Hunne buitenvlakte is ruw, 
de binnenvlakte vlak en glad. Van punt tot punt gemeten, heeft elk bekkenbeen van den vol¬ 
wassen Manatus de lengte van 0,077, en in het midden eene breedte van 0,035. Zij hangen 
tusschen de dwarse uitsteeksels van den eersten en tweeden lendenwervel, door middel van 
spiervezelen , waarin zich hun schortband verliest. (Fig. 6). 
Aan de voorste ledematen is het beenstelsel veel volmaakter, dan men uit de eenvoudige be¬ 
schouwing der uitwendige gedaante van liet dier zoude meenen te mogen besluiten. 
Het schouderblad (Fig. 8) heeft eenen aanmerkelijken omvang. Zijne lengte bedraagt in den 
volwassen Manatus van den ondersten hoek van den achterrand tot aan den bovensten hoek 
des schoudergewrichts 0,26, en van den bovenhoek van den achterrand tot aan den ondersten 
hoek des schoudergewrichts 0,225. Naar voren toe versmalt zich het schouderblad op aanmer¬ 
kelijke wijze, zoodat het aan zijnen achterrand eene breedte heelt van 0,168 en van voren bij 
den wortel van het acromion slechts van 0,041. De buitenvlakte is gewelfd, de binnenvlakte 
hol. De graat strekt zich niet over de geheele buitenvlakte van het schouderblad uit, maar 
bepaalt zich slechts tot haar voorst gedeelte. Zij vangt aldaar breed en knobbelig aan, en buigt 
zich naar voren bovenwaarts om, ten einde in-een smal, lang, plat en stomp eindigende 
acromion uit te loopen. De groeve boven de graat is iets ruimer dan die onder de graat. 
Het voorste gedeelte van den bovenrand des schouderblads gaat vlak achter het gewricht over 
in een stomp eindigend ravenbekwijze uitsteeksel, dat aan zijnen wortel 3 centim. breed is. Het 
acromion is aan zijnen wortel 0,02 en aan zijn uiteinde 0,015 breed. 
Het opperarmbeen (Fig. 8) is betrekkelijk veel langer dan in den Zeehond en voor¬ 
al dan in de Cetaceën. Zijne lengte in den volwassen Manatus, gemeten van de boven 
vlakte van het gewrichtshoofd tot aan het uiteinde van den buitensten knobbel, is 
0,185; zijne breedte,gemeten van het hoofd tot aan het uitspringend gedeelte van den binnen¬ 
sten knobbel, is 0,078, aan de beide knokkels 0,057 , op het midden 0,034. Het op- 
pemrmbecn is derhalve breed en zeer plat. Er zijn in den omtrek van het gewrichta- 
