G9 
hoofd een zware buitenste en een ligtere binnenste knobbel, waar-tussehen-in de sleuf voor 
den biceps overblijft. Het geledingshoofd staat veel lager dan de beide knobbels , waardoor 
het meer het aanzien van een dij been shoofd krijgt, en de beide knokkels naar trochante- 
ren gelijken. De beide knokkels zijn weinig ontwikkeld, en de binnenste is niet doorboord. 
De beide beenderen van den voorarm zijn in eene lijn vlak voor elkander geplaatst, maar 
aan hun onderst uiteinde geheel ineen gesmolten, zoodat aldaar eene gemeenschappelijke 
beenaclitige massa gevormd wordt, welke allengs schijnt te ontstaan. In jongere Manati 
toch zijn de beide beenderen van den voorarm gescheiden , maar hebben zij eene gemeen¬ 
schappelijke gewrigtsoppervlakte. Zij laten tusschen zich eene langwerpig ronde ruimte over. 
De lengte der ellepijp van het olecranon tot aan de carpaal-gewrigtsoppervlakte is 0,153. 
De lengte des spaakbeens van zijn hoofd tot aan zijne onderste gewrigtsoppervlakte is 
0,135. De gewrigtsuiteinden van de beide beenderen van den voorarm zijn nog epiphy- 
sen. De carpaal-gewrigtsoppervlakte van het spaakbeen is bol , die van de ellepijp 
schuins uitgehold. Er is aan geen van beiden eene aanduiding van stijlvormige uitsteek¬ 
sels. Het olecranon is weinig ontwikkeld. Het spaakbeen is aan zijnen voorrand eenig- 
zins gebogen; de ellepijp loopt meer regtaf. De geledings-oppervlakte voor den handwortel 
is in de ellepijp breeder dan in het spaakbeen. De handwortel is uit twee rijen van been¬ 
deren zamengesteld. In den volwassen Manatus zijn er in de bovenste rij maar twee beende¬ 
ren van vierkanten vorm, waarvan het een zich met het spaakbeen, het andere met de 
ellepijp geleedt. Door eene lijn van scheiding bij den volwassen Manatus (Fig. 8 c , d) en door 
de aanwezigheid van twee afzonderlijke beenderen in de jongere Manati (Fig. 7, c, d), is het 
duidelijk, dat de oorspronkelijk gescheiden scheepvormige en halvemaanvorinige beenderen tot een 
enkelvoudig been in den handwortel van den volwassen Manatus zamensmelten. Met de ellepijp 
geleedt zich een zeer breed driekantig been (Fig. 7, 8, é) van eene bijna vierhoekige gedaante, 
en in de dwarste 0,032 breed. Benedenwaarts ligt er het haakswijze been en he,t achterst 
uiteinde van het metacarpaalbeen van den pink tegen aan. Aan de handpalmvlakte heeft het 
eenen vrij zwaren knobbel als aanduiding van het erwtebeen, hetwelk ontbreekt. In de tweede 
rij zijn vier beenderen: groot veelhoekig/, klein veelhoekig^, gehoofd h, en haakswijze been i. 
Zij hebben allen den vorm van onregelmatige dobbelsteenen. Onder hen is het haakswijze been 
het grootst. Het metacarpaalbeen van den duim geleedt zich met het groot veelhoekig , dat van 
den wijsvinger met het klein veelhoekig been. De metacarpaalbeenderen van den middelsten, 
vierden en vijfden vinger geleden zich met het gehoofde en met het haakswijze been. Het meta¬ 
carpaalbeen van den pink verlengt zich zoo veel als noodig is, om ook het driekantig been te 
bereiken. 
De beschreven gesteldheid van den handwortel doet zich echter slechts als voltooid voor in 
den volwassen Manatus. In jeugdiger dieren valt, behalve de reeds oergegeven scheiding van 
het scheepvormige en halvemaan vormige been, op te merken, dat er in den eersten oogopslag 
slechts drie beenderen in de tweede rij van den handwortel schijnen te zijn, waarom dit getal 
ook door Cuvier en de Blainville werd opgegeven. Het groot veelhoekig been (fig. 7, ƒ) is 
aanvankelijk slechts even aangeduid en grootendeels achter en boven het klein veelhoekig been 
</ verdrongen. Het blijkt derhalve te gelijk met den duim uit te groeijen. Er zijn vijf meta¬ 
carpaalbeenderen , die van den duim naar den pink allengs in lengte en breedte toenemen , 
gelijk de volgende afmetingen daarvan bewijs geven. 
Lengte van het eerste metacarpaalbeen. 0,050. 
Breedte » » » » 0,007. 
*Lengte » » tweede » 0,065. 
Breedte » » » » 0,010. 
Lengte »* » derde » 0,070. 
