73 
breedte der kroonen neemt in de kiezen der onderkaak van den kienen Manatus regelmatig 
van voren naar achteren toe. In de drie voorste kiezen zijn de kroonen regelmatig gesleten 
en zeer plat, hoewel nog door eene dwarse sleuf in tweeën gescheiden. Voor de drie achter¬ 
ste kiezen zijn de kroonen evenzeer door eene dwarssleuf in tweeën gescheiden , maar daarbij 
nog scherp knobbelig ; elke is achterwaarts van eene hiel vo.orzien. 
Uit de onderkaak (Fig. 16) van den grooten Manatus is de voorste, kleine kies reeds verdwenen, 
en slechts hare tandkas nogzigtbaar. Zes kroonen komen duidelijk uit den tandkassenrand te 
voorschijn, en achter deze ' zijn nog twee in den tandkassenrand en in den knobbel boven de 
zenuwgoot verborgen. Het normaal getal blijkt derhalve ook hier acht te wezen. Er is geen 
verschil in vorm zigtbaar tusschen de voorste en de achterste kroonen. Allen gelijken naar de 
kroonen der drie achterste kiezen der onderkaak van den kleinen schedel, zoodat ook in de 
onderkaak de drie voorste kiezen schijnen te verdwijnen , om door de opschuivende achterste 
kiezen vervangen te worden. Zij hebben, even als in de bovenkaak, drie wortels: eenenvoor¬ 
sten , die enkelvoudig en plat is, en twee achterste, die echter reeds.grootendeels geabsor¬ 
beerd zijn, zoo als Fig. d , e , ƒ aantoonen. De kroonen zijn scherp knobbelig en door eene 
dwarssleuf in tweeën gedeeld; elke heeft daarbij achterwaarts eene hiel. De kroonen der 
voorste tanden zijn iets meer gesleten dan die der achterste tanden. 
Het blijkt derhalve , dat een achttal kiezen in boven- en onderkaak aan den volwassen Mana¬ 
tus eigen is, gelijk zulks ook door Stannius vermoed werd , en dat dit in de plaats verdient 
gesteld te worden der min juiste opgaven van Cuvier en vooral van Blainville. 
SPIJSVERTEERINGS TOESTEL. 
Over de ingewanden van den Manatus zijn reeds eenige weinige bijzonderheden medegedeeld 
in de verhandelingen van Daübenton, E. Home en A. von Humboldt. Die mededeelingen 
zijn intusschen zoo oppervlakkig, dat eene nieuwe beschrijving geenszins overboodig mag 
heeten ; waarmede ik intusschen niet wil ontkennen, dat E. Home (Philos. Trans, for the year 
1821, London 1821, PI. 28 en 29) zeer goede afbeeldingen gegeven heeft van de maag en van 
den blinden darm. 
De buiksingewanden hebben de volgende plaatsing: achter het hart, dat, gelijk ik op eene 
andere plaats gezegd heb, hoewel het vóór of boven het middenrif geplaatst is, zich, wegens 
de kortheid van het borstbeen, eigenlijk in het voorste gedeelte der buikholte bevindt, zijn 
de beide kwabben van de lever gelegen, tegen wier holle oppervlakte achterwaarts de maag 
aanligt. Het overig gedeelte der buikholte is regelmatig met de kronkels der darmbuis ge¬ 
vuld , die van voren naar achteren gaan. De karteldarm komt regts uit den blinden darm 
voort, buigt zich dan in de dwarste om, langs de maag, om ter linkerzijde achterwaarts in 
den nederdalenden karteldarm, en aldus achter de urinblaas, in den endeldarm over te gaan. 
De maag (Fig. 24) heeft eene hoogst zonderlinge gedaante en eene aanmerkelijke uitgebreid, 
heid in de dwarste. In den kleinen Manatus heeft zij van deu pylorus tot aan het meest 
uitpuilend gedeelte van den blinden zak eene lengte van 0,350, en in den grooten van 0.490. 
Zij is in twee gedeelten gescheiden, in een poortier- en maagmond gedeelte (parspyloricaencar- 
diaca). Eene insnoering (Fig. 24 , a) met eene inwendige cirkelronde opening scheidt deze 
beide gedeelten van elkander Van boven naar beneden , of liever van voren naar achteren , 
heeft deze insnoering m den kleinen Manatus slechts eene lengte van 0,030, in den grooten van 
0,085. De slokdarm gaat niet verre van deze insnoering in de maag over, en heeft eenen ste- 
vigen spierwand; met den blinden zak is een blind eindigend aanhangsel verbonden Fig. 24, h, 
dat van den rand van den blinden zak gemeten tot aan den vrijen rand van het aanhangsel 
zelf, in den kleinen Manatus eene lengte heeft van 0,042 bij eene breedte van 0,045, en in den 
