( 19 ) 
Ne palris sui manibus terra gravis essel, hoc saxum Cruci advol- 
vebat ethnie loco donabat Antonius Van Dyck : « Opdat de aarde 
zijns vaders overblijfselen licht zij, lieeft Antoon van Dijck dezen 
blok aan den voet van het kruis gerold en er deze plaats mede 
begiftigd. ® Treffend bcwijs van erkcntelijke kinderliefde, welke 
de kwaadwiliige aantijging eens geschiedschrijvers niet in staat is 
te doen in twijfel trekken h 
Daar Antoon van Dijck met een bijzonder gemak arbeidde, 
had hij weldra een groot getal doeken geschilderd; er waren 
weinige kerken in Anlwerpcn, die niet van hem een tafereel 
wilden bezitten. Zijn Hermanus-Jozef en zijne Heilige Rozalia, 
voor de Sodaliteit der Jezuiëten, van welke hij deelmaakte 1 2 ; zijne 
Nederleggingen in het graf, waarin bet gevoel, vooral op de 
wezenstrekken der bedrukte Moeder onzes Zaligmakers, over- 
stroomt ; zijn Christus op den schoot zijner moeder, maar vooral 
zijn Godmensch tusschen de moordenaren, welke beide laatste 
het Muséum van Antwerpen versieren, zijn zoo vele meesterstuk- 
ken, die den roem onzes kunstenaars zullen vereeuwigen en hem 
naast Rubens als den godsdienstigsten onzer scbilders hebben 
doen uitroepen. 
Docli het was niet in Antwerpen alleen, dat zijngenie op prijs 
werd gesteld; de meeste steden van Vlaanderen droegen hem 
bestellingen op, en in de eerste plaats Dendermonde, aîwaar 
twee doeken van Van Dijck héden nog in de kerk aanwezig zijn. 
Het eerste verbeeldt Christus aan het kruis, door Bolswert en 
1 Dit tafereel werd na de afschaffing des gemelden kloosters , door Jozef II, 
in de sacrislij der Predikheerenkerk geplaalst, en in 1794 door de Franschen 
naar Parijs gevoerd. Het bangt tegenwoordig in ’t iMuseum le Antwerpen. 
2 Wij lezen inderdaad in Hel leven van de heilige Rozalia , patronesse legen 
depest, beschreven door eenen priesler der socieleit Jezu (pater Adrianus 
Poirters), na de geschiedkundige schets der vereeniging en den lof der dich- 
ters en andere voorname mannen, die der instelling luister bijzetteden : 
.... « Alsdan hebben de edelste pinceelen, besonderlijck dat van den zeer 
constigen ende wijt-vermaerden schilder Antonius Van Dijck (die alsdan oock 
sodales was), deze heilige Maghet gaen schilderen in doecken, en door de 
doecken in onze gedachten... » 
