{ 27 ) 
kanuunik Braye loestuurde? ïlel zou hier de plaats zijn, Alfred 
Michiels in eene zijner aantijgingen te wederleggen, als zou de 
Ieerling van Rubens in sommige zijner schilderstukken bewijzen 
van scepticismus gegeven, in andere vvoorden, verlooebend beb- 
ben, wat hÿ op zoo menig godsdienstig tafereel, als zoovele 
geloofsbelijdenissen, heeft blootgelegd. Om dit zonderling gevoc- 
len te staven, wijst de kritieker, onder andere, op den gekruisten 
Christus te Kortrijk, dien hij den Christ révolté noemt, en wiens 
wezenstrekken, volgens hem, noch onderwerping, noeb zeîfop- 
offering, noch liefde uitdrukken. De goddelijke martelaar zou er 
in opstand zijn tegen zijne beulen en hun hunne ongerechtig- 
heid met eene bittere spotternij naar het boofd toewerpen! Het 
sebeelt niet veel, of bij verwijt den Hemel zelven, dat bîj de oor- 
zaak zijner folteringen is ! En aan dit wangeloof zou Van Dijclc 
zieb liebben plicbtig gemaakt, hij, de diepovertuigde ebristen, 
het vrome lid der Sodaliteit, wiens bedoeld gewrocht door aile 
kunstkenners als eene zijner schoonste godsdienstige bladzijden 
wordt geprezen, en aan welks samenstelling hij, volgens zijne 
eigene getuigenis, tôt voldoening des kanunniks Braye, zijne beste 
kracbten besteedde! Doch laten vvij den kritieker zijn ongeloof 
en zijne vergelijkingen met Prometheus. Heeft hij den grooten 
Rubens niet insgelijks van dergelijke feiten bescbuldigd, hem 
voor eenen buicbelaar, eenen deïst, eenen ketter uitgekreten 
1 Ziehier, lot staving van ons gevoelen over Van Dijck, hoe Rubens zelf 
over den besten zijner leerlingen oordeelde : 
« Het strekt mij allijd tôt een innig genoegen — schreef de prias der 
Vlaamsche schilders aan den abt van Gembloers — wanneer ik den naam van 
Van Dijck in mij ne brieven of in mijne gesprekken mag doen vloeien. Gij badt 
hem vôor zijne reis naar Italië moeten zien, om te oordeelen, hoe ver hij 
reeds boven de besîen mijner leerlingen uitmunlte; zijn gloeiend penseel 
bezielde het doek; het scheen als of de godheid zelve haren adem over hem 
had uitgeblazen om met den geest van Michel-Angelo de zuivere grondbegin- 
selen der schilderkunst in den geest van het ware christendom in onze gewes- 
ten levendig te houden. 
» Zijn penseel is mij in dringende omstandigheden dikwijls van het grootste 
nut geweest; en volgaarn beken ik, dat, zonder zijne medewerking, het mij 
onmogelijk geweest ware zooveel te leveren als men wel van mij wilde vergen. 
» Van den beginne af onderscheidde hij zich onder zijne medeleerlingen 
