( 28 ) 
De sehilderij te Kortrijk, wij herhalen het, is ecne der schoonste 
scheppingen van Antoon van Dijcks vernuft. Men richt het kruis, 
waar Christus aan genageld is, op. De Godmensch slaat de oogen 
ten hemel, met de volkomenste berusting en onderwerping in 
den wil zijns hemelschen Vaders. Hij schijnt in gedachte reeds 
het Lijdenswoord : « Niet mijn, maar Uw wil geschiede, » te 
herhalen, — dus juist het tegenovergestelde van wat Michiels 
zegt. Ailes op dit tafereel is met de uiterste zorg afgewerkt, ook 
het witte paard, ja tôt zelfs de hond, die rechts in den hock van 
’t eerste plan staat, en dien men wanen zou, dat hij leeft en hlaf- 
fend uit de lijst komt. Op ’t gelaat der beulcn is eene helsche 
razernij te lezen. Merkwaardig van samenstelling, harmonieus 
van toon, heerlijk van koloriet, maakt dit meesterstuk, zelfs op 
de oningewijden, eenen machtigen indruk. 
door dien onvermoeiden ijver, dien labor improbus , waardoor zijn vernuft 
zich zoo heerlijk ontwikkelde. Hij behoort tôt die geesten vol vuur en veer- 
kracht, die eene hoogere vlucht moeten nemen. Men mag van hem zeggen 
dat eene vurige kracht hem bezielde, en dat hij van hemelschen oorsprong 
was : Igneus est illi vigor et celeslis origo. Reeds toen wist hij op het doek 
die goddelijke kracht te brengen , welke de eenvoudigste en minst overdachte 
onderwerpen vermag te bezielen; zijne scheppingen droegen den stempel der 
dwepende geestverrukking van de geheimenissen des katholieken geloofs. 
« Zijn zedig en rechtzinnig karakter gaf nog meer glans aan zijn ontkie- 
mend talent; de onverschilligste zelf vond welbehagen in zijn vernuft en in 
de zuiverheid zijner zeden. De groote aanleg, dien hij voor de schilderkunst 
had, droeg er toe bij, om zijne genegenheid voor (jen godsdienst te vergroo- 
ten. Hij gaf aan zijne medeleerlingen het voorbeeld in het eerbiedigen der 
beelden, welke onze kerk vereert ; nooit ging hij over het Falconsplein, om 
zich huisvvaarts te begeven, zonder zijn hoofd te ontblooten en voor het 
Christusbeeld neder te knielen, dat zich zoo slatig op deze plaats verheft. 
Hetzeifde deed hij voor aile Calvariebergen en bidplaalsen, waardoor Ant- 
werpen met recht den naam van katholieke slad bij uilstek verworven heeft. 
» Hetzij men hem als mensch, als kunstenaar of aïs christen beschouwe, 
Van Dijck verdient door zijne grondige geleerdheid, zijne liefde voor de kunst 
en zijne godsdienstige gezindheid als een der schoonste sieraden van Belgie 
beschouwd te worden. » — (Om der waarheid wille moeten wij hier doen op- 
merken, dat eenige schrijvers de echtheid dezer briefwisseling van Rubens 
met den abt van Gembloers, uilgegeven door Boussard, in twijfel trekken. 
Bewezen heeft men dit echter niet, althans voor zooveel ons bekend is.) 
