( 40 ) 
de Italiaansche school, die boven ailes het ideaal betrachtte. Aan 
Rubens komt onbetwislbaar de palm toe voor de groolschheid, 
oorspronkelijkheid en verscheklenheid der samenstelling. Bla- 
kend van dien inwendigen gloed, welke uitspatting zoekt en zieh 
door verbazende uitwerkselen veropenbaart, heeft Rubens de 
geestdrift der grootste dichters, den overvloed der rijkste genieën, 
de hoogste scheppingskracht; Van Dijck, daarentegen, toont eene 
stillcr bezieling, eenen zachteren gloed, een inniger leven. Gelijk 
Homerus, is Rubens de dicliter van het epos; Van Dijek zingt als 
Virgilius, den teederen zanger der ode en elegie. In de historié- 
sebildering neemt Rubens de hoogste en snelste vlucht, en schit- 
tert aan den hemel der kunst gelijk eene zon ; Van Dijck verheft 
zieh meer langzaam, doch schijnt zieh beter vol te houden, en 
straalt als eene star van eerste grootte. Rubens is stout en sterk 
in de opvatting. Van Dijek meer poëtisch, meer zacht en hartroe- 
rend; Rubens’ koloriet is een wonder van kraeht en glans, dat van 
Van Dijck een wonder van fijnheid der tinten, harmonie en fraaie 
ineensmelting der kleuren. Om Rubens te evenaren, ontbrak 
Van Dijek, behalve eene even stoute vlucht, de eenheid in de 
voorstelling; daarentegen had hij in den hoogsten grand het ver- 
mogen, om zieh met andere groote kunslenaars te vereenzelvi- 
gen, en braeht alzoo stukken voort, die der grootste meesters 
waard zijn. Hij was beurtelings Raphaël, Tiziano, Veronese, Gior- 
gione; — maar Rubens was en bleef Rubens. 
In enkele deelen, noehtans, is Van Dijck zijnen meester vooruit- 
gestreefd. Zuiverder van teekening, dieper van gevoel, legt hij 
eene grootere waarheid in de uitdrukking, herschept hij beter 
het ideaal. Eindelijk in het portret overtreft hij Rubens zonder 
betwisting, en vindt maar éenen meester in dit genre : Tiziano. 
Weerspiegelen de portretten , door Van Dijck gemaald, zijne 
beschaafde opvoeding en weelderige levenswijze, zijne voorstel- 
lingen uit de kerkelijke geschiedenis toonen ons des kunstenaars 
rechtzinnige vroomheid. Van Dijek schijnt niet vergeten te heb- 
ben dat godsdienstzin, zoowel als kunstgevoel, een der trekken 
van zijne familie was, dat hij te Antwerpen een ijverig lid der 
Sodaliteit was geweest, en zijn broeder en vier zijner zusters het 
