( 41 ) 
geestelijke kleed droegen. Bij voorkeur hield hij ’t voor de afbeel- 
dingcn der groote lijdenstooneelen uit het leven van den God- 
mensch, welke hij dan ook, bcter dan eenig ander kunstenaar, 
aanschouwclijk wist voor te stellen. De Gevangenneming, de 
Kroning met doornen, de Oprichting van het kruis, de Doodstrijd 
van Christus, de Nood Gods, Christus in het graf — ziedaar de 
onderwerpen van menige schilderij, die de reinste godsvruebt 
ademen. Treffend, zielroerend heeft hij ’t lijden van Christus op 
doek gcmaald. evenals de treurige mysteriën van haar, die gezegd 
wordt de bedroefdsle der moeders geweest te zijn. Zie, bij voor- 
beeld, de figuur van Maria op het tafereel : de Grafleggmg van 
Christus, dat door César Scaglia aan de Minderbroeders van Ant- 
werpen werd gesehonken; — zou het mogelijk zijn, op aandoen- 
lijker wijze een Stabat mater voor oogen te stellen, meer ziele- 
grootheid op een menschelijk gelaat uit te drukken? En zie den 
Christus aan ’t kruis, in de O.-L.-Vrouwekerk te Brugge en te 
Kortrijk, — is het doenlijk, beter de martelpijn te doen zien, die 
de Gekruisigde voor ’t heil der mcnschheid heeft onderstaan? 
En in het portret! 
Wie, naast Tiziano, lierschiep zoo kunstig het beeld der uiter- 
lijke vormen van den persoon, wien bij op ’t doek een tweede 
leven schonk? Wie anders wist zoo goed de ziel, de gedachte, de 
inborst, in houding, gelaatstrek of oogslag uit te drukken? Daar 
verdwijnt (heeft men waarheidsvol opgemerkt) ailes, wat naar 
kleur, verf of borstelslreek zweemt, en blijft alleen de natuur, 
door een kunstenaarsoog beschouwd en door zijne opvatting 
veredeld, over. Gij ziet niet langer voor u een doek en eene lijst 
— maar den persoon, die voor Van Dijcks palet neerzal ; bij staart 
u aan, hij wil spreken, handelen... Wien is ’t niet eens gebeurd, 
dat hij bij de bescbouwing van een portret, door onzen meester 
gepenseeld, den lust voelde opkornen, naderbij te treden, om te 
zien, of het bloed onder de liuid des voorgestelden inderdaad 
niet omliep? 
Welke fijne, nauwkeurige waarnemer was Van Dijck! Schildert 
bij de jcugd en kindsheid,— de tinten, welke van onder zijn pen- 
seel te voorschijn koraen, zijn fijn, de vorra zacht en naïef; maalt 
