( 40 ) 
Quae quidem suspitio ab amicitia nostra tam abesse debel procul, quam quod 
maxime. 
Caeterum, non est quod me Horaliano carminé parum sibi constantis animi 
insimules, equidem non ex constituto sed rapt.u et nolens in hanc aulicorum 
negotiorum servitutem (quam tu novo praejudicio beatitudinis etiam appella- 
tione dignatus es) perductus sum. Neque enim vel tibi vel cuiquam alteri, qui 
epistolam praeliminarem in Utopiae Historiam a me versam legeret, obscurum 
esse potest : quam illibenler et non nisi absolula vi Quirilum potestatis, a 
vobis, hoc est a praeceptoribus et collegis meis jucundissimis, imo ab omnibus 
quoque literarum sludiis avulsus, et in errores istos illiteratissimos, in quibus 
expensi acceplique lemporis (rei multo omnium preciosissimae) ratio sibi 
minime constare potest, detrusus sim : quae mihi sors, tam maxime molesta, 
quam est maxime diversa a pristino vitae meae instituto. Et tu mihi (si placet 
Diis) Qui fit Mecoenas occinere pergis. Verum haec nos aliquando fusius 
coram trausigemus. Tu vero domi inglorius? Quem video in orbe Encyclopae- 
diae ita jam circumactum, ut in hoc aetatis vigore ea pene jam contesta elabo- 
rataque habeas, quae mediocribus ingeniis provecta jam aetate vix beue 
inchoata sunt. Autego viarn ad beatitudinem peregrinationum erroribus ingre- 
dior? Beatitudinem finit Augustinus, esse plenitudinem omnium rerum optan- 
darum. Tantum autem abest, ut in peregrinalionibus islis perpetuis, quibus 
hactenus non lorqueor modo sed erucior etiam, omnium rerum optandarum 
plenitudinem assecutus sim, ut ne unam quidem ita ex voto successisse affir- 
mem, quam non lubens tua sludiorum libéra tranquillilate commutaturus 
fuerim. Ulyssem tamen Homericum, quem Sapientis et beati nomen peregri- 
nationibus asseculum proponis, audio peregrinalionis aliquando pertaesum 
insaniam quo ne militaret, hoc est, ne peregrinaretur, simulasse. Sed hic 
vester mos est, cum tranquillilate in olio lilterario philosopliantium, ut facile, 
(quod ille ait) aegrotis consilium detis, aliud si hic sitis et sensuri et exper- 
turi. Longe gralissimum hoc : Ex Hispaniis salvum te rediisse gaudeo. 
Quotiens enim mihi venit in mente de Hispaniis, loties pelvim poscere cogito : 
sic non beata mihi videtur ilia regio. Fingant isthîc alii sibi, vel montes aureos, 
vel nescio quos Campos Eiysios, aut Pluti sedem et aerarium. Ego isthic 
montes aridos, campos expertes ligonis, et Plutonis familiam repperisse mihi 
videor. 
DeMontano noslro quod scribis, manum illi meam fuisse cognitam, valde 
gratum est, subverebar enim ne mei ilium cepisset oblivio '. Tractatum illius, 
de eo quod interest, quem si domi habes, spero te nobiscum olim communi- 
caturum. 
De principibus tumultuantibus frustra querimur. Veterem paroemiam non 
nescis : Aut regem aut fatuum, nisi forte, illorum merito, verius dixeris, 
Et regem et fatuum nasci. Illud multo acerbius, Germaniam nostram per- 
1 Jean Montaigne, professeur à Avignon, mort en 1538. 
