die théorie vreemd bleven, tervvijl de compositieën van Adam 
de la Halle, die tôt een later tijdvak behooren, aan de regelen 
van het tempvs perfectum onderworpen zijn. De mensuraal- 
theorie, welke omstreeks het midden der xn e eeuw ontstond 
en tôt op het einde der xm e eeuw de muziek volkomen 
beheerschte, — zooals blijkt uit de compositieën van dien tijd 
en voornamelijk uit het Hs. \an Montpellier, gedeeltelijk door 
De Coussemaker uitgegeven ', — was een gevolg van de meer- 
stemmige muziek. 
Alhoewel de oude discantors (ars discernions , d. i. de kunst 
om twee of ineer melodieën samen te doen hooren) de twee - 
deelige maat gekend hadden -, valt het niet te loochenen dat 
de mensuraaltheorie gedurende het aangeduide tijdvak van 
omstreeks anderhalve eeuw op de notatie der monodie gedrukt 
heeft. Dit blijkt b. v. uit het Hs. van Adam de la Bassée, kanun- 
nik der Collegiale kerk van St-Pieters, te Bijsel, in dexm e eeuw 3 * 5 . 
Niet alleen zijn aile Fransche wereldlijke melodieën, die in 
dit Hs. voorkomen en waarop Adam de la Bassée zijne liederen 
ter eere van O.-L.-Y. dichtte, geschreven volgens de regelen 
door de mensuralisten, Franco van Keulen, Hieronimus van 
Moravië en een zekeren Aristoteles vastgesteld, maar ook wor- 
den daarin kerkgezangen zooals de hÿninen Veni creator, Iste 
confessor, enz., op dezelfde wijze weergegeven. Dat echter deze 
wereldlijke en geestelijke melodieën volgens de mensuraal¬ 
theorie uitgevoerd werden, is daarom nog niet bewezen. 
Üfschoon de voornoemde dichter, in een dorpjenabij Bijsel 
geboren en in 1286 gestorven, zcker geen trouvère was, schijnt 
1 1)e Coussemaker , L'art harmonique aux xn* et xni e siècles, Paris. 
1865. 
2 « Longa apud priores organistas duo tantum habuit tempora. » 
(De Coussemaker, Script., I. 235, aangeli. door F.-A. Gevaert, La musique 
aux xi % xii e et xith siècles, in Bull, de la Soc. des comp. de mus., Paris. 
1867, bl. 11.) 
5 Hs. n 1 2 ’ 95 van de Stadsbibliotheek te Rijsel, dat als titel voert : 
« Ludus Adæ de Basseia, canonici insulensis super Anticlaudianum. » 
Beschreven doorden hr. D. CARNELPr., Messager des sciences historiques, 
Gand, 1858. bl. 241 vg - . 
