( 243 ) 
De reeds in 1562 als zangwijs gebruikte mélodie « Ontwaect 
van slaep, wie dat ghy zijt » l, kan zeer wel in het begin der 
xvi e eeuw en zonder accidentalen ontstaan zijn, terwijl de 
lezing uit het Luitboek van Thysius , zooals het boek zelf, van 
het begin der xvn e eeuw dagteekent. 
De luit was een meerstemmig speeltuig. De melodieën voor 
de luit of metbegeleiding daarvan geschikt, werden gcwoonlijk, 
althans in de xv e en in de xvi e eeuw, uit meerstemmige compo- 
sitiën overgenomen 2, en natuurlijk namen de arrangeurs bij 
de bewerking ook de gebruikte verhoogings- of verlagings- 
teekenen over. Zeer gegrond is Radecke’s opmerking, dat uit 
eene bewerking voor de luit niet met zekerheid is op te maken 
of accidentalen altijd stipt gezongen werden zooals zij door de 
tabulatuur worden aangeduid 3. Zelfs de luitenisten waren het 
daarover niet eens ; terwijl de eene bij modulatie naar re, 
de nt reeds bij het begin der voorlaatste maat verhoogde, 
deed de andcre die verhooging eerst met de laatste quartnoot 
intreden. 
Wat Eitner over toevallige aanwending der accidentalen 
schreef 4, is alleen op meerstemmigen zang toepasselijk. 
Intusschen kan het niet geloochend worden, dat met het 
ontstaan der polyphonie, de oude modi van lieverlede voor de 
zich een weg banende nieuwe tonaliteit moesten zwichten, en 
dat omstreeks het midden der xvi e eeuw, ook in de monodie, 
toevallige accidentalen werden gebruikt en aangeduid 3. 
• Zie hierboven bl. 225. 
2 Voorrede van Caccini’s, Nuove niusiche, uitg. door F. -A. Gevaert, 
Annuaire du Conservatoire royal de musique de Bruxelles, 1881, 169 vg. 
« ... . si per lo nuovo stile di essi corne perché costumandosi anco in 
quei tempi per una voce sola i nradrigali stampati a piu voci... » 
5 Das deutsche weltliche Lied in der Lautmusik des 16 Jahrh., bl. 29. 
* Ueber den Gebrauch der zufâlligen Versetzungszeichen bis zum 
17. Jahrh., Monatshefte, XX (1888), bl. 75-81 en 176. 
5 Het verhoogingsteeken werd ook na of achter de noot geplaatst ; zie 
Het prieel der gheestelijcke mélodie. Brugghe, 1609, bl. 163 en 205. 
