( 384 ) 
begeleiding van de stem diende ', bezitten wij echter geene in 
ons land en vbor de xvm e eeuw gedrukte liederboeken, waarin 
de zang gepaard gaat met begeleiding van clavecimbel. 
Eerst in het laatstc vierde der vorige eeuw vinden wij hier 
te lande, onder de stem, soms een gecijferde bas, die voor 
de clavecimbel kon dienen. 
Witzthumb’s Premier recueil d’ariettes (1776-1777) verscheen, 
zooals wij zagen, « arrangées avec premier et second violon et 
la basse continue ». Op den titel van den tweeden bundel, na 
de woorden « basse continue », leest men : « lesquelles (ariettes' 
peuvent s’exécuter sur le clavecin », welke woorden het bewijs 
leveren dat te dien tijde dit speeltuig tôt begeleiding diende 1 2 * 4 . 
Allengskens werd het echter verdrongen door de piano, die hier 
insgelijks omstreeks het laatste vierde gedeelte der xvm e eeuw 
bekend werd, en meer en meer in gebruik kwam. 
Vooral in het begin onzer eeuw, onder het eerste Keizerrijk, 
en nadat zij beslissende verbeteringen had ondergaan, won de 
harp in gunst bij de zangers en voornamelijk bij de zangeres- 
sen der toenmalige romance. Tusschen de harp, welke aan de 
Oudheid herinnerde, en de Ossiansche poëzie, die in dezen tijd 
over de gansche letterkunde den schepter zwaaide, scheen ver- 
band te bestaan, en de samenwerking van beide strookte dus 
met de heerschende meening over de kunst 3. De hooge prijs 
van dit speeltuig, datevenveel kostte als de piano, en ten minsten 
zesmaal duurder was dan de gitaar-t, had tôt natuurlijk gevolg 
het gebruik daarvan te beperken. Tusschen de jaren 1823-1828 
was de gitaar aan de orde van den dag. « Bijna elk welopge- 
voed jongeling kon de gitaar genoegzaam bespelen (of a pincer 
1 Een bewijs voor deze meening levert o. a. de titelplaat van Den 
nieuiven verbeterden lust-hof, l ste uitg., Amst., 1602. 
2 Zie F.-A. Gevaert, Nouveau traité d'instrumentation, 1885, bl. 106 : 
« Le claveciniste improvisait sur une basse continue plus ou moins 
chiffrée ». 
5 Gevaert, t. a. p., bl. 99. 
4 Dit laatste speeltuig kostte in het begin onzer eeuw van 50 tôt 100 
frank, al naar mate de versierselen waarmede het belegd was. 
