uitputting van de grond, soms zodanig, dat er een woestijn 
ontstond. 
In al deze gevallen komt de ontdekking, dat afbraak van de 
natuur plaats heeft, pas als het kwaad reeds ver gevorderd 
is, of zelfs te ver. De correctie van de mens op zijn handelen 
ten opzichte van de natuur geschiedt veelal eerst indien eco- 
nomische noodzaak blijkt, dus als hij plotseling zijn buikriem 
moet aanhalen. 
Voordat maatregelen voor verbetering van de economie tot 
stand gekomen zijn, is het dan al laat, maar voor wat be- 
treft dat deel van de natuur, dat de economie niet recht- 
streeks raakt, de z.g. vrije natuur, is het dan reeds heel laat, 
als het al niet te laat is. 
Verder zien wij ook, dat naarmate de mens zich met meer 
comfort weet te omgeven (goed wonen, voedsel uit blik, lei- 
dingwater, afwisselende recreatie in de vorm van toneel, film 
etc.,) hij meent dat de vrije natuur nauwelijks of geen waarde 
meer heeft. Komt echter de verkorting van de arbeidstijd 
en wordt de tijd voor ontspanning en verlof meer als een 
recht dan als een gunst onderkend, dan komt geleidelijk de 
behoefte boven om er op uit te trekken, de natuur op te zoe- 
ken en daarvan te genieten. In verschillende industrielanden 
komt men dan tot de trieste ontdekking, dat er van die na¬ 
tuur niet veel meer over is en dat op schaarse plekjes de men- 
sen elkaar verdringen en in andermans rommel komen te zitten. 
II. Hoe staan de zaken in dit opzicht in de Nederlandse Antil- 
len er voor? 
Wij zouden kunnen zeggen, dat een aantal duidelijk gemar- 
keerde aanslagen op de natuur hier te lande heeft plaats 
gehad. 
In de dertiger jaren van de 17e eeuw kwam een grote ver- 
andering door de komst van de Europeaan in deze gebieden, 
waar de bevolking nog in natuurstaat leefde. De toen aan- 
wezige bossen en waardevolle bomen werden gekapt en ver- 
scheept voor de handel en nijverheid in Europa en, aange- 
zien herbebossing in die dagen een nog onbekend begrip was. 
ontstond een leegte. 
Vestiging van uitheemsen, zowel van Europeanen als Afri- 
kanen deden het bevolkingstal zeer toenemen. De ontwikke- 
ling van de landbouw, maar vooral van de geiten- en schapen- 
teelt brachten de flora een tweede slag toe. Daarbij kwam — 
voornamelijk op de Benedenwindse Eilanden — nog de be¬ 
hoefte aan houtskool, waaraan veel hoog opgaand gewas ten 
offer viel. Daarbij deden de soms jaren durende droogte- 
perioden zich nog extra voelen. 
6 
Een derde slag volgde na de vestiging van petrochemische 
bedrijven op Aruba en Curasao, die in de eerste jaren door 
onttrekking van water aan de grond, achteruitgang van de 
natuurlijke opslag ten gevolge had. Doch vooral door de grote 
aantrekkingskracht en ruimte als arbeidsvoorziening, daalde 
de belangstelling voor het land en de kunstwerken tot be- 
houd van water en grond, voor de landbouw en de natuur 
sterk, terwijl wederom het aantal ingezetenen steeg. 
Op de eerste slag vond geen correctie plaats. Tijdens de twee¬ 
de slag werden weliswaar verschillende pogingen gedaan. Door 
de overheid werden in de loop der jaren sedert de totstand- 
koming van het Regeringsreglement 1815 herhaaldelijk wet- 
telijke bepalingen uitgevaardigd tot beperking van de hout- 
kap, het gebruik van hout (houtskool) door regeling van 
het kalkbranden, tot reglementering van het weiden van vee 
en van de pluk, verkoop, etc. van onrijpe divi-divipeulen op 
publieke gronden. Alle weliswaar economisch gerichte maat¬ 
regelen, doch uit hun aard tevens van belang voor de flora 
en fauna in het algemeen. 
In 1838 verscheen publicatie No. 215 over de bescherming 
van bomen en houtgewas op de Benedenwindse Eilanden en 
in 1867 (P.B. No. 4) kwam tot stand de Verordening op de 
uitgifte in eigendom of pacht van publieke gronden in de 
Kolonie Curasao. Dr. H. J. Westermann vermeldt hieromtrent: 
,,Met de in artikel 5 hiervan voorkomende bepalingen ten aan- 
zien van het huurcontract, is door de wetgever beoogd een 
zoveel doenlijk in tact laten van het opgaande hout, naast 
een zo rationeel mogelijke ontginning der uitgegeven gronden: 
B. Geene opgaande boomen mogen geveld of uitgeroeid worden. 
C. De huurder moet, in plaats van dode boomen, krachtige 
levende boomen planten en onderhouden. 
D. Bij het kappen van brand- of verfhout (d.i. de brasiya 
of campeshi), indien de bevoegdheid aan de huurder toe- 
gekend is, mag geen ander hout dan snoeisel worden in- 
gezameld; de stam of stammen moeten in behoorlijken 
wasdom worden gelaten. 
E. Gronden, voor landbouw verhuurd, moeten bij het eerste, 
daarvoor geschikte, seizoen worden beplant, en zulke 
overeenkomstig de eischen van den landbouw. 
Weinig of niet is echter de hand gehouden aan deze toch zo 
redelijke voorschriften”. x) 
x) West-Indische Gids Jrg. XXVIII No. 7-8 pag. 200. 
7 
