( 58 ) 
DERDE AFDEELING 
DORISCHE MODUS (DERDE KERKTOON) 
In den strengen, ja zelfs eenigermate ruwen dorischen 
modus, zagen de Grieken het ideaal der muzikale uitdrukking. 
Hun scheen die modus de afspiegeling van den deugdzamen 
man, wakker in den strijd, standvastig in tegenspoed. Ten 
tijde der Antoninussen bad deze nog zijn overwegenden invloed 
behouden, en die invloed moet zelfs nog lang bestaan hebben 
na de verovering der Grieksch-Romeinsche bevolking door het 
Christendom. 
Van een nieuwen geest doordrongen, ging de dorische 
modus als derde kerktoon in den kerkzang over. Van toen af 
werd hij beschouwd als te zijn de tolk van den ascetischen 
moed, van de overwinning door den vrome op de vleeschelijke 
bekoringen behaald. Docb zonder zoetvloeiendheid, hard en 
schor klinkend, moest hij vveldra de plaats ruimen voor de 
meer liefelijke iastische en aeoliscbe modi. 
In de vm e eeuw gaat een deel der dorische melodieën tôt 
andere toonaarden over, en reeds bij het aanbreken der x® 
gaat de harmonische structuur van den toonaard door het 
verplaatsen der dominante (van jj tôt c geworden) onder. 
Van dien tijd dagteekent het verval van den dorischen 
modus, die reeds in de middeleeuwsche liederen schaarsch 
geworden, in de moderne muziek geen spoor heeft nagelaten G 
De verplaatsing der dominante uit afkeer van den tritonus 
ontstaan, zelfs daar waar deze laatste niet opzettelijk is uitge- 
drukt, — E G a Q, waarin men EFG a J meende te hooren, — 
was oorzaak, dat de modale quint niet langer hare overwe- 
gende roi vervulde,-en dat zij in den derden kerktoon door 
den zesden trap der toonladder (c) werd vervangen. 
1 Gevaert, La mélopée antique, blz. 346. 
