( 89 ) 
§ 3. — Gespannen hypolydische vorm (//' kerktoon) 
Deze op de terts (a) sluitende vorm werd in de Oudheid bij 
de klagende, zielroerende, in drift ontstoken alleenzangen van 
het treurspel gebruikt. Naar de gewoonte der zuidelijke volken, 
die hunne klachten in scherpe ton<;n lucht geven, weerklonken 
de melodieën van dien vorm in schrille klanken in het bovenste 
gedeelte van de toonladder. In den kerkzang wordt diezelfde 
vorm niet zelden aangewend bij korte uitroepingen, uitingen 
van het geestdriftig gevoel 1. Doch ten gevolge van de kerke- 
lijke théorie der modi, welke slechts rekening houdt met het 
slot der zangwijze op een der trappen I) E F G, en met den 
gang der mélodie in betrekking tôt de eindnoot, werd de éen 
quint lager getransponeerde gespannen hypolydische modus 
tôt aeolischen modus herschapen. De éen quint lager gebrachte 
tôt slotnoot verstrekkende a werd aldus D, en de hier bespro- 
ken vorm werd bij den tweeden kerktoon ingelijfd 
Ofschoon het in onze liederen niet aan klachten ontbreekt, 
vooral niet aan klachten van verstooten minnaars, schijnt het 
toch dat de gespannen hypolydische vorm zich daarbij niet 
veel liet hooren. 
Althans treffen wij slechts éen enkel voorbeeld daarvan aan 
en dan nog in een mélodie die slechts eene variante is van het 
reeds verrnelde lied : « Ick sech adieu. » Ziehier deze variante : 
0 doot, o doot, u 
U cracht is groot, die 
macht gaet bo - ven 
u God heeft ghe - 
1 Gevaert, t. a. p., blz. 375. 
* Gevaert, t. a. p., blz. 111, § 82, I. 
