41 
kunnen beschouwen; ze zijn in den regel om hun vischrijkdom 
bekend. In zijn eenvoudigsten vorm bestaat de (kunstmatige) 
roempon uit een verzameling van in ondiepen zeebodem ge¬ 
stoken stokken (bij v. de pal van Batavia en westelijk Kraw a n g, 
voor kakap - en koero-v angst) of ook wel los in zee geworpen takken 
van Rhizophoren. Ook in riviermonden worden dikwijls langs 
de oevers dergelijke roempons van bladeren en takken samenge¬ 
steld. Te Batavia lokt men de visch aan door een soort van 
vierkante kooi van bamboe, waarin soms klapperbladeren vastge¬ 
bonden zijn en die op den bodem der zee wordt neergelaten 
(verg. .,Zeevisscherijen. . . ”, blz. 60); in de nabijheid wordt dan 
met fuiken of lijnen gevischt, voornamelijk naar de kakap nier ah' 
Bijzondere vormen van roempon zijn de penter (Jav.) en tendak 
(Jav.) of ontjem (Mad.) 1 ). Deze bestaan uit een lang en dik touw, 
dat aan zijn eene uiteinde door een anker of steen op den bodem 
der zee wordt vastgelegd, aan zijn andere uiteinde aan een lange 
bamboe is gebonden, die als drijver en herkenningsteeken dient, 
terwijl over de geheele lengte van het touw of alleen aan het 
boveneinde van afstand tot afstand klapperbladeren bevestigd 
zijn, waartusschen en waaromheen de visch een schuilplaats moet 
zoeken. Het touw is van verschillend materiaal, in Te gal bijv. 
wëlingi (. Scirpus, Cyperus of Typha ), in B a n t a m rotan, tepoes 
(.Amomum coccineum :) of doek (vezels van den arenpalm, Arenga 
saccharifera ), in Soerabaja pisangvezel (Schmülling), in 
Madoera vezels van den nipapalm. De tëndak verschilt alleen door 
grootere lengte en dus door zijn gebruik op diepere plaatsen van de 
penter. Het visschen met behulp van deze toestellen heet nendak en 
men ter. Hoofdzakelijk zijn ze bij de pajang- en èdervisscherij in 
gebruik. Bij de beschrijving van de pajang kom ik er nog op terug. 
Als een staaltje van de uitgebreide nomenclatuur, waarvan de 
Javaansche visschers zich bedienen, laat ik hier de verschillende 
1) De naam oentjem is echter ook in Cheribon bekend voor de penter. 
De „abah-abah-djëporo” van De mak, in het Welvaartcommissie-rapport (blz. 
51) als synoniem met tëndak genoemd, is een soort van net (blz. 50). Volgens 
de mededeelingen van den Controleur Coert, in hetzelfde rapport vermeld, 
zou in Kra wang het touw met klapperbladeren en anker de eigenlijke roempon 
zijn, terwijl onder penter en tendak alleen de bamboe’s zouden worden verstaan; 
een dergelijke definitie is mij nooit gegeven. De Maleiers van Batavia noemen 
het geheel slechts roempon. —Een beschrijving van een ontjëm vindt men in den in 
de literatuurlijst geciteerden „Katalog. . . . Berlin 1880” (blz. 24). 
