— 65 
Op dezelfde wijze vischt de bandjang batoe (b. bata Mad., b. sela 
Jav.), in Zuid-Bangkalan tambctk karang, t. batoe of t.tiram 
genoemd (fig. 13, blz. 63; van Leeuwen, fig. 28 - 30). De vischjes 
en garnalen verzamelen zich in een goot, die langs den binnenkant 
der dammetjes uitg'egraven is en in het netje leidt. Dit net 
is meestal een zak van waring, uitgespannen in een langwerpig 
vierkant houten raam (pl. XII). In Zuid-Bangkalan heet 
het komboeng ; maar wordt ook wel vervangen door een tangkar 
(zie blz. 76). 
De bandj. batoe kan slechts opgericht worden op plaatsen, 
waar een voldoende hoeveelheid losse koraalblokken gevonden 
wordt om er de dammetjes uit op te bouwen. Op deze koraal- 
stukken hechten zich op den duur oesters vast, die een bijverdienste 
voor de visschers opleveren. In Zuid-Bangkalan, met name 
in K w a n j a r, wordt van deze oesterkweekerij meer werk gemaakt 
(vandaar de daar gebruikelijke naam „tambak tiram”) en worden 
ook in de door de bandjang omsloten ruimte opzettelijk stukken 
koraal gelegd om de oesters gelegenheid te geven zich erop vast 
te hechten (zie VAN Leeuwen). Ze worden met een ijzeren staaf 
( roet]eng , in Pasoeroean volgens VAN der Pauwert patoek , 
geheeten) van de steenen afgestooten. 
Behalve aan de Straat van Madoera zijn de bandjangs 
batoe vermoedelijk ook aan de noordkust van Rembang 
(Toeban) en elders in gebruik. 
Op diepere plaatsen, waar het opwerpen van aarden of steenen 
dammetjes moeilijkheden zou opleveren, worden ze vervangen 
door de bandj. rentjek , waarbij de afdamming door rijen van 
in den grond gestoken takken gevormd wordt. Waarschijnlijk 
behoort hiertoe ook de brambang van Kwanjar. Voor de 
opening staat bij afloopend getij een visscher met een sonder 
(zonder steel of schoenvormige blokken, maar met een langen 
zak; zie blz. 72), die van tijd tot tijd geleegd wordt. In plaats 
van de sonder kan ook een net, de bandjang giwar , gebruikt 
worden, dat met de boven beschreven tadah giwar overeenstemt, 
of wel een bamboe fuik (zie blz. 79 en pl. XV). De vischjes, die 
tusschen de takken blijven schuilen, worden met een tangkar 
pengkah opgeschept (zie blz. 76). 
Meded. Dep. v Landbouw Nq. 9. 
5 
