13 
van den mast aangebracht plankje, de sanggan hang, dat tevens 
bestemd is om tezamen met een overeenkomstig plankje van de 
sanggan lajar het gestreken zeil te dragen. 
Een dergelijk plankje, doch naar achteren gericht, is somtijds 
boven aan den mast aangebracht; het dient als steun van dengeen, 
die naar de visschen uitkijkt, en heet in Bantam tjabang , in 
Pasoeroean volgens Knebel en van der Pauwert doelangan 
(pl. 1V en V). 
De zeilen (lajar Mal , Jav.) bestaan in den meer primitieven 
toestand uit karong agël (kadoet), een uit bladvezels van den 
gebangpalm (Corypha gebanga) geweven stof. Dikwijls worden 
evenwel ook Europeesche katoenen stoffen gebruikt. 
Steeds is slechts één hoofdzeil in gebruik. Prauwen, die ver 
in zee gaan, nemen twee zulke zeilen van verschillende grootte 
mee, die al naar gelang' van de windsterkte geheschen worden. 
Dikwijls kan nog een hulpzeil op de voorplecht geplaatst worden. 
Alleen de zgn. sampan sero gebruikt als regel twee groote zeilen 
tegelijk (zie beneden). 
Het groote trapeziumvormige zeil der Javaansche prauwen, 
lajar tandjak , wordt gesteund door een bovenspriet ( pëmbahon) 
en een onderspriet ( pënggiling ), beide van bamboe. Het zeil 
wordt geheschen door middel van twee aan de pëmbahon 
bevestigde touwen, de pembocboetan (paridan Jav.), die door een 
gat in den top van den mast getrokken worden. Wil men het 
zeil strijken dan moet het eerst worden opgerold, hetgeen geschiedt 
door de pënggiling te draaien met behulp van een pen (anak 
pënggiling), door de bamboe gestoken. De pëmbahon wordt bestuurd 
door de tali balioe, aan zijn achtereinde, en door de talising koer , 
aan zijn voorspits bevestigd, de pënggiling door den schoot, tali 
kelat, die door middel van een ander touw, de pëngka-pengka, aan 
de pënggiling bevestigd is. Tali bahoe en këlat worden door den 
roerganger behandeld; de djoeroebatoc (blz. 15) heeft de wacht 
over het voorste uiteinde van de pënggiling, terwijl de tali singkoer, 
benevens een gaffelvormige stok, de sokong, waarmee de voorspits 
van de pëmbahon opgehouden kan worden, door een derden man 
behandeld worden. 
Op kleinere prauwen gebruikt men in plaats van de lajar tandjak 
