16 — 
De speculatie-koorts had het Amerikaansch publiek aangegrepen 
en de ontgoocheling zou des te heviger zijn. 
En volgens de vakbladen is de debacle ook niet lang uitgebleven, 
die in de geschiedenis van den Amerikaanschen tabaksbouw geen 
precedent heeft gehad. In het jaar 1903 werden nog 700 acres 
in Connecticut onder schaduw gebracht en toen de oogst daarvan 
aan de markt kwam, bleek ze onverkoopbaar. 
Volgens opgave van de U. S. Tobacco Journal beliep naar 
schatting' de geheele schade van dit jaar tusschen $ 800.000 
en $ 1.000.000.— 
Zooals vooruit te voorzien was geweest veranderden de vreug¬ 
dekreten en loftuitingen van voorheen, nu plotseling in beschul¬ 
digingen en uitlatingen van verontwaardiging. 
En zooals eveneens vanzelf spreekt, moest het Landbouw-Depar- 
tement ’t thans het zwaarst ontgelden, op wiens aanmoediging de 
proeven op groote schaal waren uitgebreid. En daarbij trof in de 
eerste plaats hun verwijt Prof. Whitney, Director of the 
Division of Soils, die steeds met alle kracht geijverd had voor 
de verwezenlijking dezer nieuwe cultuur en in zijne geschriften 
had verklaard, »dat de schaduw-proef de experimenteele periode 
»voorbij was en reeds een succes kon heeten.” 
Een gepleisterd graf, noemt de U. S. Tobacco Journal de schaduw- 
tabaks-affaire, en Prof. Whitney, die er zoo’n reclame voor maakte, 
den doodgraver. 
Zooals vanzelf spreekt was deze houding niet gemotiveerd, 
want zoover deze geheele kwestie uit geschriften beoordeeld kan 
worden, heeft Prof. Whitney steeds met de beste bedoelens en 
met 'groot persoonlijk initiatief deze proeven geleid. 
En ik stel er prijs op als onpartijdig beoordeelaar, mijn grootst 
mogelijke bewondering uit te spreken voor Prof. Whitney’s werk, 
hetgeen volgens mijn opinie, zonder twijfel een der meest grootsche 
landbouwexperimenten is geweest, die ooit genomen zijn. 
Het valt niet gemakkelijk, om enkel uit berichten een goed 
denkbeeld te krijgen van hetgeen in Amerika na 1903 op dit 
