— 67 
Zulk een overprikkelings-toestand, waarbij de stofwisseling-inten- 
siteit tot boven het maximale wordt opgevoerd, vormt dan het 
aethiologisch-moment voor de Mozaïek-ziekte. 
Verscheidene soorten van factoren kunnen bij Deli-tabak het 
optreden der Mozaïek-ziekte secundair beïnfluenceeren, b. v. ten 
aanzien van de behandeling der tabaksplant bleek, dat de bewer¬ 
king van het verspenen *) ongetwijfeld het verschijnen der Mozaïek¬ 
ziekte bevordert. Eveneens kon door speciale proeven worden 
aangetoond, dat het rupsen-zoeken o. m. een bewerking is, waarbij 
door weinig geoefende of myope personen grooten invloed kan 
worden uitgeoefend op de verspreiding der Mozaïek-ziekte over 
het veld. 1 2 ) 
Ook kan de gesteldheid van den bodem een voorname rol spelen 
bij het al of niet optreden der Mozaïek-ziekte in Deli en de door 
mij aangestelde proeven hebben als uitkomst gegeven, dat die 
gronden, welke op Sumatra’s O. K. het kostbaarste tabaksblad 
voortbrengen ook de meeste mozaïekzieke planten leveren. Met 
de afname der qualiteit van het product, gebonden aan bepaalde 
grondsoorten, vermindert ook het optreden der Mozaïek-ziekte, 
totdat bij het meest inferieure Deli-blad van paja-gronden 3 ), deze 
gevreesde tabaksziekte zoo goed als onbekend is. 
En in de derde plaats, doch niet het minst, oefenen de meteoro¬ 
logische omstandigheden tijdens den tabaksoogst een onmisken- 
baren invloed uit op het mozaïekzieke percentage van het gewas. 
1) Hunger: Invloed van het verspenen van tabaksbibit. Korte be¬ 
richten uit ’s bands Plantentuin, Teysmannia 1904, Dl XV, afl. 1, pag. 
58 — 64. 
2) -: On the spreading of the Mosaic-disease (Calico) on a tabacco- 
field. Bulletin de PInstitut Botanique de Buitenzorg, 1903, No XVII, 
pag. 10 — 16. 
-: Het rupsen-zoeken bij de tabak in verband met het later op¬ 
treden der Mozaïek-ziekte. Korte berichten uit ’s bands Plantentuin, 
Teysmannia, 1903, Dl XIV, afl 12, pag 632 — 638. 
-: Die Verbreitung der Mosaikkrankheit infolge der Behandlung 
des Tabaks. Centralbl. f. Bact. u. s. w. He Abth, 1904, Bd. XI, No. 12/13, 
pag. 405 — 408. 
3 ) Paja is een turfachtige grondsoort op Deli; zeer poreus en met 
groote water-capaciteit. 
