— 70 — 
Bovenaangehaald Mercuur-artikel is niets anders dan een theore¬ 
tische beschouwing van het vraagstuk, zonder dat daarvoor in het 
minst praktisch uitgevoerde proefnemingen ten grondslag liggen. 
Zoodoende heeft de schrijver ervan, bij de beoordeeling van 
deze gewijzigde cultuur-methode niet kunnen beschikken over twee 
fundamenteele factoren, n.1.: 
1) Kennis omtrent de eventueele kosten, die zulk een schaduw- 
cultuur in Deli zou vereischen. 
2) Kennis omtrent de te verkrijgen uitkomsten van Deli-tabak 
als schaduw-product ten aanzien zijner kwaliteit. 
Door de proef, die in 1903 door mij ter plaatse is genomen ben 
ik allereerst in staat beide voorafgaande punten te kunnen beant¬ 
woorden, maar daardoor tegelijk ook om het vraagstuk en bloc 
omtrent de rentabiliteit eener schaduw-cultuur bij Sumatra-tabak, 
beter te kunnen beoordeelen. 
Ten aanzien van het laatste punt, nl. de uitkomsten, die omtrent 
de kwaliteit van Deli-schaduwtabak mogen verwacht worden, is 
gebleken, dat de Deli-tabaksplant zeer goed onder schaduw geteeld 
kan worden. 
Was menig planter in Deli, voordat mijn proef gedaan was, ten 
aanzien van dit punt ietwat sceptisch gestemd, omdat gevreesd 
werd, dat het toch reeds dunne Deli-blad door schaduw-teelt 
»vliezig” zou worden en tegelijk de haar eigen elasticiteit zou ver¬ 
liezen, de uitkomsten van mijn proef hebben hieromtrent afdoend 
het tegendeel bewezen; de allergunstigste beoordeeling van tabaks¬ 
makelaars geeft hiervoor de beste garantie. 
Tevens is de schaduw-teelt een uitnemende inrichting gebleken 
ter voorkoming van een hoog stukblad-percentage, omdat de dier¬ 
lijke vijanden door de tent worden tegengehouden. De sprink¬ 
hanen kunnen evenals de nachtvlinders niet binnen komen en 
wordt aan laatstgenoemde vijanden de gelegenheid onthouden 
hunne eieren op de planten af te zetten, waardoor later de last 
van rupsen ook gering is. 
En verder blijkt op de meest overtuigende wijze, dat het op¬ 
treden der Mozaïek-ziekte bij Deli-tabak door beschaduwing zeer 
aanzienlijk wordt verminderd. 
