71 
Maar nu het andere punt, nl. de kosten die zulk een schaduw- 
cultuur met zich brengt? 
Dit punt zal een groot bezwaar opleveren, hetgeen volgens mijn 
meening onoverkomelijk groot zal zijn, ten aanzien van het doel, 
waarvoor de schrijver van het Mercuur-artikel de schaduw-teelt 
voornamelijk op Sumatra’s O. K. aanbeveelt, nl. »voor die gronden 
»waarop tot nu toe de cultuur van tabak nog geen of geringe 
»winsten heeft af geworpen.” 
Met een minder dure opstelling als mijn schaduw-proef in 
1903, door in de eerste plaats geen cheese-cloth van vlaslinnen te 
bezigen maar het veel goedkooper, katoenen tentdoek 1 ) en in de 
tweede plaats door het houten geraamte minder zwaar te maken, 
zouden met een opbrengst van 9 a 10 picols 2 ) tabak per veld 3 ), 
de meerdere kosten van Deli-schaduwtabak toch nog op 60 a 70 
cents per pond ingewogen tabak komen te staan. 
Dit surplus zou voor het meerendeel der tabaks-ondernemingen 
op Sumatra’ s O. K. een vermeerdering van ioo °/ 0 der productie¬ 
kosten beteekenen. 
Wanneer het vooruitzicht bestond, dat de tabak van minder 
goede gronden, door de toepassing der schaduw-cultuur minstens 
f 1.— per pond meer zou betalen dan tegenwoordig, dan zou het 
ongetwijfeld een reden van bestaan hebben, om te trachten deze 
nieuwe cultuur-methode ook in Deli ingang te doen vinden. 
Maar zal dat het geval zijn? want aangenomen, dat zulke in¬ 
ferieure tabak door eventueele beschaduwing van het terrein wat 
beter kleur kreeg en wat fijner van blad werd, dan is daarmede nog 
lang niet alles bereikt, want de meest karakteriseerende kwaliteits- 
eigenschappen worden aan de elasticiteit en aan de brandbaarheid 
gehecht. En dat die beide laatstgenoemde eigenschappen, welke 
hoofdzakelijk beheerscht worden door de chemische toestand van den 
bodem, gebaat zouden zijn, door het terrein met een tent van cheese- 
cloth te beschaduwen, komt mij voorloopig weinig aannemelijk voor. 
1) Voor de tropen zou dit katoenen tent-doek om zijn meerdere sterkte 
ook te verkiezen zijn. 
2) i picol = Ó2i KG. 
3) per veld staan 15000 tabaksplanten. 
