— 11 
minder bitumen, waardoor de kleur wat bruingrauw is, en men 
bij gloeiing zwartkleuring, en ontwikkeling van een teerachtigen 
reuk waarneemt. 
Gewoonlijk ziet men (mikroskopisch) in deze leemlei geen kalk, 
soms een weinig; dan komen ook enkel e fossile foraminiferen (voor¬ 
namelijk Globigerinen en zeldzaam een Rotalia of Textularia) erin 
voor. Verder bevat het gesteente bleekolijfgr oene glauconietkorrels, 
nu eens wat magnetiet, en dan weer wat pyriet. 
Merkwaardig is echter, dat tusschen de kwartskorrels ook veldspaath 
in splinters en andere scherpkantige stukjes voorkomt; en nog wel 
fragmenten van een kalkrijken veldspaath (aan den anorthietkant). 
Dit is daarom merkwaardig, omdat men zich onwillekeurig af vraagt: 
hoe is die daar gekomen? 
Als men n.1. het zand en slib der rivieren in de tropen onderzoekt, 
zal men daar zelden of nooit veldspaath in vinden Het schijnt, 
n.1. dat bij een graad van fijnheid, gelijk men dien bij slib aantreft, 
hetwelk zoozeer vergruisd is, dat de deeltjes 20 tot 50 p groot zijn, 
en dus de erin voorkomende veldspaathkristallen wel op een of 
andere plaats met het voortstuwende water in aanraking komen, 
aan dien veldspaath nog slechts een leven van weinige uren gegeven 
is. Interessante proeven van Cushman, waarop hier niet nader kan 
worden ingegaan, toonden aan, dat van de veldspaath, voorkomende 
in gesteenten, waarvan de brokken in een kogelmolen in tegenwoor¬ 
digheid van water tot fijn slib werden vermalen, na een uur of 
vier bij een temperatuur van 20° a 25° nagenoeg niets meer was 
overgebleven; alles was chemisch ontleed. In kalisteenen hier 
te lande vindt men ook, voorzoover het water heeft kunnen 
indringen, alle veldspaath ontleed. Daarom lijkt mij het voorkomen 
van veldspaathfragmenten in een waterafzetting als de Javaansche 
mergels zoo bevreemdend; men zal ter verklaring van dit 
voorkomen wel moeten aannemen, dat die veldspaath daar niet 
„op de gewone wijze” — wanneer ik zoo de vergruizing in- 
en door een rivier, en het watertransport noemen mag — terecht 
gekomen is. 
.Nu is het denkbaar, dat de veldspaath ter plaatse zich gevormd 
heeft uit hetgeen het water daar heeft afgezet. Waarschijnlijker 
