met eenen anderen, waarbij de leemlei-afzettingen kunnen plaats 
hebben? dus zoet-, hoogstens brak water, rustig, ver van het gewoel 
van sterke branding of sterke stroomingen? 
Een mogelijke verklaring is, dat de afzettingen, zooals gezegd, 
in verbreede riviermonden, delta’s, haffen, hebben plaats gehad, en 
wel bijv. in een haf, dat afgesloten was van de zee door lage 
banken. Men kan zich dan voorstellen, hoe als regel in dat afgeslo¬ 
ten bekken fijn materiaal rustig wordt afgezet en alleen bij spring¬ 
vloed of storm een hoeveelheid zand van de buitenzijde der bank, 
over de bank heen, naar binnen wordt gespoeld, en nu tusschen 
de leemlagen een afzonderlijke kalkzandlaag vormt. Springvloed 
kan men zich gemakkelijker telkens laten herhalen, dan opheffing 
en daling van den zeebodem, zoodat dezelfde plaats nu eens strand, 
dan weer plotseling diepzee of binnenzee, vervolgens weer opeens 
strand, enz. is. Bovendien is het zeer sporadisch voorkomen van 
foraminiferen in de leemleien door de hier gegeven verklaring vol¬ 
doende toegelicht: alleen is een andere moeilijkheid, waarom in de 
plaats daarvan dan niet zoet- of brakwater-organismen worden aange¬ 
troffen ? — Moet men onderstellen, dat de afzettingen zoo snel plaats 
hadden, dat dientengevolge het aantal ingesloten organismen betrek¬ 
kelijk zoo gering is? — maar dan zou men alleen aan aschregens 
kunnen denken, waarvoor het behoud der kleine veldspaathfragmen- 
ten inderdaad spreekt, maar waartegen de aard der laagvorming, 
(in doorsnede : met talrijke wigvormige laaggrenzen), een sterk argu¬ 
ment is. 
Nog een verklaringswijze rest mij, wanneer ik de volgende punten 
gezamenlijk beschouw. l e . De fossile foraminiferen zijn in hoofdzaak 
Globigerinen, een geslacht dat tegenwoordig bijna uitsluitend in de 
koude poolzeeën zich ophoudt. — 2 e bevatten de afzettingen uit 
water, veldspaathstof, dat in water van eenigszins hooge temperatuur 
dadelijk ontleed wordt, maar in koud water veel bestendiger is.— 
3 e is het gehalte der leemleien aan kaolinsubstantie (zie verderop, 
in het volgende hoofdstuk) van dien aard, dat men den indruk 
krijgt, meer met een verweeringsprodukt uit de gematigde lucht¬ 
streek te doen te hebben, dan met materiaal, in de tropen ontstaan. 
Steunende op deze 3 punten, waag ik het, de vraag te stellen: 
