groote vruchtbaarheid. Dit komt, omdat in die tusschenstadia in 
de verweerende en verweerde massa bestanddeelen voorhanden zijn, 
uit het oorspronkelijk gesteente gevormd door de werking van lucht 
en water, welke bestanddeelen gemakkelijk voor de planten bereik¬ 
baar zijn, maar daarnevens ook door regenwater voortdurend worden 
uitgewa8schen, en dank zij de onvermoeide werking der tropische 
regens tegen het eind der verweering volledig verdwijnen. Tot 
deze stoffen reken ik behalve de oplosbare zouten, zooals de planten- 
voedingsstoffen, ook de klei. Hoe en waarom, zal ik elders uiteen¬ 
zetten. 
Men zal dus in de vulkanische streken van ons eiland naast 
elkander waarnemen: 1°. hard onverweerd gesteente; 2°. zacht ge¬ 
steente, waarin de oorspronkelijke bestanddeelen nog te herkennen 
zijn, maar alleen door den bewaard gebleven uitwendigen vorm, 
terwijl van den inhoud slechts ongeveer de helft nog voorhanden 
is, zij het dan ook als aggregaat van andere, nieuwe mineralen; 
in zekeren zin dus: een gesteente-ruïne; 3°. hetzelfde materiaal 
als sub 2°. maar nu na verstoring van de onderlinge ligging, en 
verbreking van den lossen samenhang die er nog bestond: dit is 
de laterietgrond. Gaat dan verder door de uitwassching alles ver¬ 
loren, wat van waarde is voor de vegetatie, zoodat geen plantengroei 
meer mogelijk is, en de laterietgrond naakt aan zon en regen is 
blootgesteld, dan gaat het ijzeroxyd samenbakken tot brokken als 
smeltslakken, en men heeft 4°. het mineraal, of liever gesteente: 
lateriet , in engeren zin. Wij zullen ons beperken tot wat hier 
het voornaamste is, n.1. de 2 e en 3 e phase. 
Bij den overgang van de l e naar de 2 e phase blijft dus het uit¬ 
wendig volumen vrijwel behouden, ofschoon de helft van de stof, 
of nog meer, wordt uitgewasschen. Heeft men nu een groote hoeveel¬ 
heid van die l e phase, zij het als vaste rots, zij het als min of 
meer losse massa (lava, tuf, zand), dan zal de verwering naar de 
2 e phase uiterlijk weinig merkbaar zijn. De samenhang der massa 
in de 2 e phase is veel grooter, dan die van de gedesintegreerde 
leemleien. Vandaar, dat men er veel minder te doen heeft met 
die doorloopende kleine aardschuivingen van het leemleiengebied. 
Er komen weleens schuivingen voor, maar dan toch niet in de 
