V O O R - R E D E N. 
vergeten. Die nochtans in dit gedacht van dieren veelerlei is. Want het Paard neit, 
den Os loeit, den Efel huilt, den Ram kakert,het Schaap blaat, het Zwijn knort, de 
Leeuw brult,denHond blaft,het wilde Zwijn grijnft, de Kat maauwt, de Muis piept, 
de Vos fchatert, de Haas krijt,&c. Maar laat ons tottet gebruik komen , datze van 
Godt ten goede van ons gefchapen zijn zal niemand ontkennen. Hier van hebben 
wy voedzel,genees-middelen,kleederen en diergelijke. Want die met hayr gedekt 
zijn geven ons melk, daar wy boter en kaasafmaken. De groote geven ons vlees, 
gelijk mede die in de wilderniffen leven als Herten , Zwijnen, Dam-Herten, Elands 
en andere. Daar is ook niet alleenlijk totte nood aaklijkheidt voorzien , maar de 
natuur heeft ook het vermaak niet vergeten. Het Hazen vlees noemt Martialis Prima 
Mattya. Ook kan liet tamme Verken vlees op vijftigderlei-wij s bereid werden,dat 
het wilde Zwijnen vlees gelijk is. Eenige hebben ons ook de gcnces-middelen be¬ 
leert.Dat dc’Quendel enRute tegen't vergif goed is,hebben ons deW ezel en Schild- 
padt geleert. Het Rivier-Paartde Aderlating. Door de Herten weten wy dat de 
Diktamnum de pijlen uit de leden trekt. Van de genees-middelen tegen ziekten 
kan debefchryving ingezien werden. Wat angaatde kleding,daar toe zijn de vellen 
van de Beeden in gtoot gebruik. De befcherming van ons lichaam zijn wy daar an 
fchuldig. Derijkftevan'tKafpifc meer maakten klederen van Kemels-hayr. Uitte 
Wol worden die gemaakt welke C*zarSubcoa£fa,Hermolaus,Presbyter,’ Feltraen 
Filtra oft Vilten genoemt heeft. De Grieken noemenfePileta en Pilota. Uit deze, 
oft uit Leer maakten de Soldaten haar Rokken en Kolders om de Pijlen af te fchut- 
ten. De doode verfchaffen ons de Huiden. De eerde Rokken die God maakte waren 
uit deze. Herkules.kleedenzich meteen Lecu ws-huid, Uitte Schaaps-vachten maak¬ 
ten deHoogduitfen Pcls-rokken, Uit het Leer rouwe BoereSchoenen.De Edeleuit 
Zeem-leer. Ten leden de Friefen gebruikten na ’t gebod van Drufus de Offen-huid 
tot Krijgsgebruik. Van’t overige gebruik zal ik alleenlijk dit zeggen: Dat de Hon¬ 
den tot wachters dienemDc Katten de lpijs voor de Muizen bewaren Dat het Paard, 
den Ezel, de Muil en Kemel laden dragen. Uitte zenuwen maaktmen fnaren. Met 
het teel-lid van de Kemels worden de Bogen gefpannen,de Pezen,daar de armen van 
de Bogen mede gebonden werden, zijn uitte zenuwen gedrait: Te Rome dreven 
eenige de gemeene Slaven met het geluid van een Koe-hoorn na de vergaderingen: 
Ambrozius heeft gezeitdat de Wijn door de hoorns in de keel van de Menfchen 
vloeit. Voorwaar de Noordfe woede volkeren dronken uitte hoorns van de Au- 
wcros. De Offer Zuil van Apollo in Delos van hoorn gemaakt,word onder de zeven 
wonderen van de Wereldtgerekcnt. De Stiere gal heeft groot vermogen ook in't 
koper, en om vellen geel te verwen. Wat zal ik van den drek zeggen, van welkers 
eiiM. onderfcheid Plinius aldus fpreekt : hier toe word voornamentlijk de Mcnfchelijke 
lekkerny beroepen: Andere verheffen meerden drank van de Menfchen, zommige 
prijfen de vuiligheit van de Zwijnen: Kolumella alleen verwerptfe. Varro w erptfe 
by zijn bevelen, en meent dat de Akkers met Paardendrek, om datfe de lichtde is 5 
behoren gemed te w orden; Maar de weiden met zwaarder,en 't geen uit Gard voort¬ 
komt,en veel kruid voort-brengt. Andere verheffen die van de lad-dragende dieren, 
boven de Koeyen drek, en de Schapen drek boven die van de Geiten. Maar boven 
alle andere den Ezels drek, omdathy detayde is. Van het onderfcheid kon on- 
endelijk gehandelt werden. Doch hoe wyhet gehcele gedacht van de Vier- voeten 
op haar orde gedelt hebben , zal debefchryving ieerraren, eerd komen ons de heel 
voeten voor: Daarna de twee-klauwige, zo de herkauwende die oftgehoornt, oft 
met zijn, als de niet herkauwende : Ten leden de veel-klauwige, zo dc levénd- 
barende, die weder oft land, oft water dieren zijn, als de Eyerbarende die oft met 
een fchulp oft zonder fchulp zijn. Maar ik wil hier niet breder van fpreken. Neem, 
Gundige Lezer, mijn arbeid ten goede, en verwacht metten eerden de befchryving 
van de Slangen en gekerfde dieren. Daar debefchryving van de verhevelingen , de 
onder-aardfe doffen en van de Menfchen, met Gods hulp, op volgen zal. ° 
B L A D T- 
