Gebruik 
inde Spijs, 
Galen. j. 
de Ali- 
ment.fa- 
cul t . 
Gebruik 
inde Ge¬ 
ne es- 
konft. 
Galen. 1 . 6 . 
de tuend. 
Sanir. 
Plin.H. 
1.2?. C.5*. 
1.28. c. lz. 
Plin. H. 
N.l.u. 
c- 4 1 - 
DER VIERVOETIGE DIEREN. 17 
van’tfelve fien ftervcn : En daar isange- 
merkt dat de Ezelin met ernft haar zal 
hoeden in’t licht oft’tgefichtvan de men- 
fchen te baren. Dat hy niet magtigh is lij n 
laft te dragen, wij ft hy an door (ij n han gen- 
gende ooren. Dat het Ezels-Vleés in de 
fpijs gcbruiktis, getuigt Galenns. Gelijk 
ook degefchiedcnis van Karei de V. dat 
het eertijts van dc Spanjaerts gegeten is. 
W y lezen ook dat het in de belegering van 
Verona, in 'tjaar M D X VI. als zy nau- 
lijkerweten en bonen meerover hadden, 
voor heel lekker gehouden wierd. By de 
Perfen wierd eertijds een gehelen op de 
geboorts-dagen gebraden,’t welk voor een 
ÏConinghlijke maaltijd ghehouden wierd, 
Maar Mecenas heeft alder-eerlt,na ’t zeg¬ 
gen van Vilnius, het eten van jonge Ezels 
ïngeltelt , die doen meer als de Woud- 
Ezels geacht waren ,doch nahem isd’ach- 
ting van die lekkere fpys vergaan. Datze 
heel quaad van (maak, zwaar om verteren 
zijn , en de maagbefchadigen,konnen die 
getuigen , die daar van gegeten hebben. 
De Genees-Meefters hebben de melk, het 
bloed, het vlees, dc lever, dc nieren, de 
milt, hctteel-hd, deballen, deklauwen, 
depisen drek tot haar gebruik getrokken. 
Haar melk is,na’t zeggen van Galenus, heel 
dun, indienzyby demelkvandie dieren, 
die by ons gemolken werden, vergeleken 
werd : Maardik, zooghy haarby de Ka- 
meelsoft Paarde-melkvergelijkt. Enten 
zy ghy dat onderfcheid maakt, kan hy ge- 
zeit werden zich zelf tegen te (preken , 
wijlook Vliniuszdt , dat de Kamelcnde 
dunfte Melk hebben, daar na dePaarden, 
en de Ezels de diklle, zoo datze 111 plaats 
van ftremzel ghebruikt werd. Maar zy is 
beft, als de Ezelin gezond, wel gevoed, 
jong , en ver van haar baringis. Zy werd 
de Teeringh-achtige ziekten zoodanigh 
van de Genees-Meefters voor gefchreven, 
datze die zelf moeten zuigen, op dat zy 
niets van haar lauwheid verheft, Galenus 
heeftze an een jonghman,die by nauit ge- 
teert was, met honigh vermengt, terftond 
11a't gebruik van het bad ingegeven. Zy 
verquikt ook, gedronken zijnde, de zwe¬ 
rende maag, en werd tegen den hoeft, de 
tering, en' t bloed fpouwen geprefen. De 
pynlijke borften worden ook door den 
dronk van de zelve melk verzacht, gelijk 
‘Vilnius verhaalt, maar met honig gemengt 
helpt zyde vloed van de vrouwen. Noch¬ 
tans is zy niet goed voor een zwak enfuis- 
zelend hooft, zonderhngh is zy goed te¬ 
gen ingenomen Gyps , Cervis , Zwavel, 
cn Quik-Zilver: zy werd ook nuttelijk te¬ 
gen een quade keel gegorgelt. Daar zijn 
voorbeelden van die gene , welke door f 
drinken van Ezelinne-melk, van het hand 
envoet-evelverloftzijn. Anderezijn ook 
door de wey van die melk,zodanige pijnen 
ontkomen. Men meent ook datze wat 
vermagh om de huid der Vrouwen wit en 
I zacht temaken. 
Poppea,dc Huifvrou van Domitius Ne¬ 
ro,over al vi jf hondert Ezelinnen met haar 
flepende, wiefeh haar ineen bad met zoo¬ 
danige melk, gelovende dat haar zulkx de 
huidglathiel. Daar zijner die zeggen, dat PJ*”. H. 
met het bloed , het bloeden uitte Herle- Ci l k‘ ’ 
ncn geftopt werd. Daar is een geflagt van 
koorts, Amphemerinagenoemt, dat een 
oprechte vierden-daagfe koorts is, die by 
Vilnius gezeit werdgenezen te worden,in¬ 
dien de zieke, dry druppen bloed uit een 
ader van een Ezels-oor getrokken, met 
dry oneen waters indrinkt. Hartmannus Hartman, 
prijft zeer het zelve achter de oirenuitge- inProxi. 
trokken , in de dulheid Mania genoemt. Chltmatr ' 
in dit bloed word een nieuwen doek, die 
nergens toe ghebruikt is, ghedopt en ge- 
I droogt. Daarvan word dan een gedeelte 
in een dronk bron-water geweckt ,en.dat 
! water gedronken, ’t Zelve getuigt z_/Èlia- 
nus van het vlees. Want hy, verhaalt dac 
Bathylisde Kretenzer, een door dulheid 
in gevaar van leven zijnde, door’t gebruik 
van Ezels-Vlees , van dit grocte quaad 
verloft heeft. Dat het ookdeteringh-ach- 
tige geneeft, verhaalt Vilnius , cn dat met piin.l.c. 
dirge(laght,ditquaadin Achajamecftge¬ 
nezen werd; 't welk by o Avicenna ook ge- 
lefen werd. Die ook fchrijfc dat 'et tegen’t 
vallend evel , te drinken gegeven werd. 
De lever is ook die de vallende ziekte heb¬ 
ben nut, maar moet nuchter gegeten wer¬ 
den. Andere leren datze meteen weinigh 
Panace vermengt, inde mond moet gego¬ 
ten werden. De milt word met zoo gro¬ 
ten voordeel tegen de gebreken der milt 
gegeven, dat men binnen dry dagen ver- 
; lichting voelt. Dezelvegeftot, n , cn met 
water opgeleit trekt zoch in de Vrouwen 
Borften , indien wy Sextus geloven. Hy 
j geneeft dc verouderde ghebreken van de 
lijf-moer gelijk Plinius meent. De nieren 
geftoren en met zuivere Wijn gedronken, 
! zijn goed voorde blaas, en belettenhec 
opftoppen van 't water. Motte afch van 
zijn teel lid meent men dat de hayren dik 
werden, zoo Vilnius zeit, en van grijsheid 
bevrijd werden, indien zy afgelchrapt daar 
mede beftreken worden , als de afch met 
gcftamptlootonderoly vermenghtis. De 
rechter-kloot gepoeyert, in wijn gedron¬ 
ken, oftom den arm gebonden verwekt 
de geilheid, beide zijn zygoed tegen be¬ 
tovering. De over gedekte huid belet het 
fchnkken van de kinderen. Eenringh uit 
een Ezels-klauw, daar niet zwarts anis, 
van de gene die het vallend evel hebben c 
gedragen, belet het neder vallen. De afch 
veel dagen gedronken , helpt de zelve, en 
met oly vermengt, verdrijftzede. krop- 
zweren. Tarentinus gebruikt haar tot een 
aafch, om veelvifchte vangen. Demilt 
gebrand en gepoeyert, en met ouden oly 
C opgeleit. 
