/ 
PurcbaC 
Navigac. 
1 . 7.C13. 
1. 7. 
Pigatota 
in de- 
fcript.rcg. 
Kongo. 
DER VIERVOETIGE DIEREN. 
hy vrughtbaar is: maar hy is in gekartelde, 
en ghclfrcepte hayren wonderlijk van an- 
zien. Want hy heeft, van den ruch-graat 
totten buik toe,ftrcpcii,van drierlcy verw, 
namendik,zwarte,witte,en blmkendgele, 
wel kers gekartelde kanten na rechte even- 
bedelinggefchikt, en omtrent dry vingers 
breed zijn. Hens een Woud-dier, dat met 
kudden weid , en doorzijn gezwinde loop 
beroemtis : en kon, gheramtzijnde , in 
plaats van een paard geftelt werden: Men 
meent dat het dc vrughtbare Muil-Ezelin 
van Arirtotelcs is. Tigateta fpreekt’er al¬ 
dus van. Daar is ook in deze (treek van 
Kongo, gehj k in andere plaatzen van Bar- 
barie , een ander dier Zebra ghenoemt; 
welk, fchoon het de Muil-Ezelin in vorm 
en gheftalte ghelijk is , nochtans gheen 
Muil-efelin is, want het brengt vrugt voort, 
cn in verw verfcheelt het niet alleenlijk 
vande Muil-Ezelin, maar ook vanallean- 
dere dieren. Het is met dryerlei verw, 
zwart, wit, en bruin-rood, die met ftre- 
pendry vingers breed hetlijf vandenrugh 
rotten buik , op de wijs van een halve- 
kringli om lopen, over ’t gehele lijf onder- 
(chciden , en heeft een rood-blinkopde 
flart. De voet cn klauwen zijn als die van 
de Muil-Ezelin, maar, in licht en wakkere 
gangh, de Paarden ghelijk, die hy in (hel¬ 
heid van lopen ver overtreft: zoo dat hy 
oorzaak an het fpreekwoord der Portuge¬ 
zen gegeven heeft, die , als zy ymand fiiel 
noemen willen , zeggen dat hy gezwinder 
als de Zebra is.Zy werpt jaarlijkx een jong, 
van waarhaarovervloet voortkomt, maar 
isde inwoonders, die haar niet weten te 
gebruiken,onnut: want zy konnen haar in 
Vrede, en Oorlog, in plaats van Paarden 
dienen, wijl de natuurhaaran dit rijk, in 
plaats van Paarden, die daar niet zijn, ghe- 
geven heeft. Maar de onwetende inwoon¬ 
ders, wijl zygeen Paarden hebben, en de 
Runder-Beelten onder ’tjuk niet weten 
te brenghen, en daar cn boven de Zebra 
met konnen tiramen cn tomen, cn andere 
verfcheide dieren niet konnen gebruiken, 
moetenzy tot alle dezedinghen, de hulp 
dermenfehen gebruiken. En gelijk alzoo 
alles op delchouders dermenichcn geleit 
werd, zo werden zy zelf in haar draagftoe- 
len, die voor de Son overdekt zijn,omge- 
dragen, waartoe zy altijd haar (laven oft 
andere ghchuurde menfehen gereed heb¬ 
ben. En indiener haaftigh een grootereys 
af te leggen is, nemen zy veelzoodanighe 
menfeh-dragers met haar, om voor de ver- 
mocyde, andere in plaats te (feilen, die 
alzoo met beurten verandert, zo gezwind 
zijn, datze de loop-paarden overtreffen 
Zo \’<zc\Tigatela. 
V. H o o F t - S t ti c K. 
Van den Elefant. 
D EElcphas oft Elefant, word ook jV* ov , 
onder de heel-voetige dieren ge- j < c 9 f ' 
plaarft. Want hoewel zijn klauw 
fchijnt als tot tonen ghevormt te 
zijn, wijl deze nochtans met ghefcheiden 
zijn, weet ik niet hoe zy vande heel-voe- 
tige konnen uit gelloten werden.Hy heeft Naam* 
zijn naam bekomen , niet zo zeer van zijn 
grote, om dathy een bergh gelijk is, gelijk 
het Ifïdorus , by Vïncentius Bellnne?ifis be- Martin,ia 
haaght, als wel van ’c Hebreufe woord A- Lexic ’ 
laph, ’t welk leren betekent} om dat hy in’t 
leren alle andere dieren te boven gaat, oft 
van Elephbos, om dat hy een groot dier is, 
en bu is een woord van vermeerdering: oft 
gelijk als Elebas van Elos,dateen poel be- 
duit, en Baino, om dat hy daar in, door 
zijn zwaarte modder maakt, oftvanEle- 
phairo, dat is, ik quetfe, oft van Eliffo, 
inwikkelen, om dat hy een omgekrulde 
fnuit heeft, oft ten leftenvan Alphos,dat 
is wit, om dat het yvoir dcoverwinningli 
van alle verwen draaght. By Hezichius 
en Varinus word hy Pinflas genoemt. An¬ 
dere noemen hem enkelijk Theria, dat by 
ï 5 linius een groot dier beduit- De Romei¬ 
nen , die alder-eerll de Elefanten in den 
Oorlogh, metteKoningh Pyrrhuszagen, 
noemden haar Lukas Oflèn, ’t zy oft van 
Lukania, daar zy cerft gezien zyn-, oft a Lu- 
ce, dat is van’t licht, om datze van verre 
mette Koninglyke vergulde fchilden, daar 
haar I orens mede verziert waren,glinfter- 
dcn. Dat hy by de Indianen, van haar ftem 
Barrus genoemt is,ichryft Izidorus: andere 
nochtans willen dat hy inde Sabynfe t? .1 zo 
ghenoemt is: Vanwaar Servius meent dat Befchry* 
hetwoordt Ebur,oft Yvoor ghetrokken is. V1,lg - 
De grootte der Elefanten is verfcheiden, 
gelyk wy in ’t onderlcheid zullen verkla¬ 
ren. Gillius heeft te Ronllantinopclcn een 
gemeten, die van de ogen tot het uitterlle 
van den rugh cli voeten, en van de ogen tot 
het einde van de fnuit acht Voeten lang was. 
In hoogte ryzcn zommige tot twaalf, ande¬ 
re tot derthien,enige tot vyfthien-maal ne¬ 
gen duim. slloyziu4 Kada nmfi tis fchrijft een 
ghezien te hebben, die meer Vlees had als 
vyfvan onze Stieren. Zy zijn alle zwart,be- 
halven dcEthiopil'che: Dat nochtans deKo- 
ning van Nariinga een witte ghehad heeft, 
getuigen de Schry vers van de Ooft-Indife 
Scheepfvaarr. Zy hebben een ghcrecte oft 
gekerfde huif,oft gelij kKas/iodorns fpreekt 
met Vooren dóorploegt: en die van zo va¬ 
llen hardigheid, datze beenachtigh fchijnt. 
Daarom ghebruiken de Moren die voor Plin.H. 
fchilden, en dePeguanen in plaats van Wa- N.l.S.c.^ 
penen. Zy as nochtans harder op den rugh 
als an de buik, gelij k Solinus zeit. De huid is 
op den rug heel hard, en de buik weck. Of 
C 3 hy 
