4.8 
BESCHRIVING VANDE NATUUR 
tig, en vol hayrigheid, als de roze knop¬ 
pen, daar het zaat in bdloten lei:, met een 
zachte tere wolligheid bedekc, endattcr 
dikmaal yets zodanigs uit de gekookte 
fchaaps-voeten getroken werd, ’t welk de 
teredo oft worm,die in her verol mde hout 
oft in de haafnoten fteekt, gelijk is. De 
Schaap-herders zijn in die mening, datter 
geen dier zr.elderin’c lopen zoude zijn als 
dit, 'tenwaaryetzodanigs in degeledin- 
gen, daar zy op lteunen, verborgen was. 
Het eind van de dart is vlokachtig.Hr.z10- 
dus ontkent dat de vocht van deNoorde- 
wind doorboort werd; ‘t welck nochtans 
liet hayr oft de wol meer toekomt. Indien 
gy haarplaats beziet,zy werden by na over 
al gevonden,in zommige plaatzcn noch¬ 
tans meer, in andere minder: Maar hoe zy 
in plaets verfchelen, zullen wy in ’ t onder- 
fchcid zeggen. Watangaat haarfpijs, zy 
zijn kruid-etende dieren , hoewel zyook 
Kolumell. bladerencten. Uit de kruiden zijnhaarde 
R.R.1.7. angenaamde , die op de landen met de 
C2 ' :! ' ploeg doorfneden voort-komen, daar na 
die, welke in geen vogtige velden groe- 
yen. Haar walging word metzout verbe- 
terc,’twelk zy tot toebereiding van haar 
fpijs, als zy zomers uit de weide t’huis ko¬ 
men, uittchoute goten lekken. In de win¬ 
ter eten zy bcquamelijk de bladeren van 
den olm, effchc, en berken-boom, en hoy 
in den herfdgemaayt,’twelk kordusge- 
noemt werd. Zy eten ook de Cytifus, de 
tamme vidchen, en ook als de nood dringt 
kaf van bonen en erweten. Elders wor¬ 
den haar de korlen en baden van de 
ten. By de Joden wierden haardaadels 
voorgezet, welke de fmids by de Babylo- 
niers,ook in plaats van kolen gebruiken. 
Zyeten ook graag deKoluthen,wolkruit, Srrabo 
de botten van de wijngaerd, het Vcnuf-j 
hair ,de Thym, de heide voornamcntlijk 
by de Brabanders de veil. De Apiaftrum 
oft melifla, en de kruis-diftel, gelijk Theo- 
kritus verhaalt. En by de vifch-eters, om¬ 
trent Kalamos een dorp in Indie, Erin- 
gium, indien wy ‘Philojlratus geloven. En 
in’tlandfchap van Aden,indien •w’jVaiiltts 
Venetus geloven, worden zy met vifch 
gevoedt. In Lidie en Macedonië wor¬ 
den zy van de zelve vet. Wat angaat 
haar drank, Albertns zeit datze van veel on¬ 
klaar water te drinken vet werden. ‘Plutar- Plt'tarch. 
chns prijft het water van de flach-regens, qua:fl ''' 
’t geenterftond van de winden neder ge¬ 
worpen werd. Vitahsde Dir«0 pryft inde 
Winter hetNoordfche,en in de Somer het 
Zuiderwater. f'amifchryft datdeveran- 'fmo 
dering van water deze Dieren fchadelijk R ^ R1,2 ’ 
is, voornamentlyk op die tijd als zy zullen 
befprongen werden. De Oyen van een Baring 
jaar verfamelen, en brengenjongenvoort, Ar ‘ft- H. 
zcn^Arijloteles getuigt. De vrugt is noch- 
tans beter , welke de oude Rammen en 
Oyen voort-telen. Maar Kolumella wil 
dat men een twe-jarige Oy den Ram zal 
onderwerpen, en dat het noodzaaklijkis, 
datzy tot haar vijf jaar gebruiktwerd, en 
op haar ze venfte op-houd. <_Ariftoteles zeit 
datze tot haar acht jaren jongen vóórtbren¬ 
gen , jazoozy wel waar-genomen werden, 
tot haar elfjaren, datgyookby ‘Palladius 
druiven, en zemelen voorgeworpen s die vindenzult. Maar daar is ook ante teke- 
ande zee-kant,enin brakke velden lopen 
geven overvloediger melk, en angenamer 
kaas,en zijn veel vrugtbaarder, en ook 
lekkerder van vleefch Zodanige heel vet¬ 
te zeit Gomezms , in ’t land van Oftia, 
nen, dat het den Ram natuurly k is van de 
Lammeren te walgen, en den ouderdom 
der Schapen te vervolgen, gelyk ‘Plimtts PI. H.NÏ 
zeit,hy doeterookbydatdenRaminzijn' ® ,C4S ' 
ouderdom beter en nutter is. De tijd van 
Gomez. 
l.i.delale. thien uren van Romen, daar zy mettetuf- haarfpringenisin’tbeginvandeMay, oft 
fchen doorlopende rivier de Tiber, en 1 vanhetonder-gaanderZeven-ftcrren, tot 
veel poelen en ziltige gronden .omsingelt het onder-gaan van den Arend, dat is tot 
zijn, gevonden, en gegeten te hebben. 
Waarom Arijtoteles zeit, dat de Schapen 
die ziltig water drinken, eerder verfame¬ 
len, en na haar werpen zout-etende , de 
uyers meer melk hebben. Albertus fchrijft 
ookdatan enighe zee-ftranden, daar het 
voedfel droog,en brak is,de fchapen twin¬ 
tig jaren leven, en ook zo langh jongen 
voort-brengen. In ’t Schotland etenze op 
de ongebouwde piaatzen de Cytifus. In 
Indie, en voornamentlijk in'tlandfchap 
van de Prafliers, eten zy zappige kruiden. 
In Pontus worden zy van den bitterden 
alflèm vet,’twelk Alexander my dus uit 
<zAdianus verhaalt. Van de Laferpitium 
PI,, H.N. fchrijft Plinins aldus. De heeften, die de 
Laferpitium eten, worden daareerfl van 
gezuivert, daar na vet, en krygen heel lek¬ 
ker vleefch. En elders, als zy lammen zul¬ 
len, verneemtmen datze het flapendeee- 
I.14.C.3. 
omtrent den derthienden Augufti, gelijk 
Vilnius verhaalt, en dat daarom,om dat die 
daar na ontfangen zwak werden.Nochtans 
fielt/O/iiwieiKï de tyd van fpringen; in de Kolumcl. 
LentezodeOyjongis,maarindicnfy meer RR - *- 7 » 
Lammers gehad heeft, omtrent de maand cap ' ? ” 
Julius. Zy dragen vijfmaanden, en werpen 
meelt een, zomtijds twe, dry, en ook vier 
jongen. Op zommige plaatfen werpen zy 
twelingen, zo om het overvloed van voed¬ 
fel , als om dat de oude die kracht om twe¬ 
lingen te telen uit de natuur hebben. Daar 
zijn ook plaatfen daarze twe oft drymaal 
werpen, gelyk in ’ t onderfcheid zal gezeit 
werden. Zy worden dikmaal in de derde 
oft vierde verfameling zwanger, en zom¬ 
tijds is een Ram genoech voor een gehele 
kudde. Zy werpen ook wel zomtij ts wan- 
fchcpfels.t .Albertus zeit,dattet eenCmirus 
genoemtwerd, dat uit een Oy en bok ge- 
teelt 
