DER VIERVOETIGE DIEREN. 
teeltis. By deZwitzersVordcn’crgewor¬ 
pen, die voor een geit, en achter een oy oft 
ram gelyken,maar zy konnen niet leven,en 
fterven korts daar na. Hy zeit ook dat het 
dier,dat uit een geit en ram voorkomt, mul- 
mo genoemt werd. Maar by Plutarchus 
werd verhaalt dat een dieruitdeverfame- 
ling van een oy en wilde ram, den ram in 
verw gelijk was, en die zelve verw tot an¬ 
dere van zijn na-neven over-fette: Doch 
dat de wolin’t eerfte lam hard: en in de vol¬ 
gende zachter was. Maar het Lam zal van 
die verw zijn, van welke de aderen van de 
tong in dezwangereoy zijn. Daar werden 
oftjongeoyen, oft Rammen geteelt, zoo 
door de kracht van de wateren, als van de 
Rammen zelf: Maar Ariftoteles zeit dat- 
mendezuide-windmoet waar nemen om 
oven te telen : en de noorde winden om 
Rammen te queken. Datzelve zult gy uit¬ 
werken, na ’t voorgaan van Plinius , indien 
gy den Ram oft de rechter oft dc linker 
beyer valt bind. ’tGcenuitArtfiote/es van 
’t water gezeit werd, bewijft P'attezanias , 
als hy zeit, dat de heeften uit de rivier C ha- 
radrus drinkende meeft mannetjes vóórt¬ 
brengen. Maar gelykmen het fprirtgen van 
de Rammen door zout, oft het wryven van 
dc teel-leden met zout en i'alpeter verwekt: 
Alzloowordde ontfanging van zommigfe, 
door al te grote vetheid belet. U it haar v er- 
lameling maakt men ook voor-duidingen 
van het geluk van ’ t jaar. Want indien de 
oude Rammen tijdlyk beginnen geil te 
Werden, beveiligen de harders dat het een 
gelukkig jaar voor de kudde zyn zal,indien 
dejonge vroeg beginnen, houden zy dat 
Toenci- voor ongelukkig. Die na de gewone tijd 
ging cn van fpringen ontfangen werden, zijn by de 
afkeer. ouden Kordi genoemt. Daar is een verbor¬ 
gen vrindfehap tuflehen de oy en ; cn gei¬ 
ten, en daarom weiden zy graag t’zamen. 
Dat uit de geftampte en begravene ramf- 
lioorns , de Afpergies groeyen , hebben 
zommige gefchreven , maar ‘Dü.fk'irides 
ontkentdat. Indien de zelve an de wortel 
van de vygboom begraven werden, fchrijft 
y^/^ert»r,datdevrugteneer ryp Werden_>. 
’t Geen van de vlcer-muys verhaalt werd, 
fielt Plmius onder de ydelheden der To¬ 
venaars. Men gelooft datze viandlchap 
houden met de Wolf, den Beer,de Tyger, 
den Elefant, maarvoornamentlyk metde 
W olf, de Raaf, den Arend, de Hangen,de 
byen en rupfen. Onder de kruiden zyn haar 
fchadelyk, de Akonitum, de Nerion, Evo- 
nymusjde Savina, het bloed-kruit, Polygo- 
num, het penning-kruid,de kalomogroftis, 
dc Anagallis, de erweten, den Eykel en de 
Thapfia. ’ t Geen van de wolfs darmen, en 
de trommel gefeit werd, zullen wy elders 
onderzoeken. Indien zyhet bloedkruid, 
etenonftelt haar de gehele buik, en haar 
loopt een dun fchuim van vuile flank uit 
de mond. De Kalomogroftis verwekt haar 
dorft, magerheid,cntcering, enlokthet 
bloed in de maagh. Het kruid Duva, by de 
Franfchen alzoo genoemt, indien zy dat 
eten, verwekt haar kleine zwarte beesjes 
in dc lever,die van gelvken Duva: genoemt 
werden. Indien zy veel Ey kels eten , kry- 
genzymis-geboorten. InAttikarakenzy 
de wortels van de Thapfia nietan, maar de 
uitlandfche etenfe, en daar van ontlaft haar 
den buik oft zy fterven. Zoo men haar, als 
zy van den donder verfchrikt zijn, niet te 
hulp komt, krygen zy mifvallen. In Thra- 
cic,zeiti?e//ö»«/r,zijn twe Harren,dieinju- 
liusen Auguftus vlak boven ’t hooft ver- 
fchynen; de Turken menen, als de fchapen 
dieaenzien, datze daar af fterven, en wor¬ 
den daarom dan onder dak gehouden. Zy 
leven thienjaren , maar mecilendeel min- 
der.Nochtans doet de vcrfcheidenhcit van 
plaats veel tot haar lang leven. Want i_Al- 
bertus fchryft datze in droge en brakke lan¬ 
den tot haar twintig jaren leven. Anjiote- 
les dat dc belhamels oft leiders van de kud¬ 
de tot vyfthienjaren leven. Dc zEnthiopi- 
fche fchapen leven twaalf oft derthien ja¬ 
ren. Haar ftem word by de latinen balatris, 
oft balart genoemt, by de Grieken blecha- 
ftai. Homerus noemt liet mekomenas •, En 
by Klaitdrantts zult gy grundiflc lezen. Wy 
zeggen blaeten. Datze in’t verzamelen een H y 
andergeluitmaken, zeit Ari/loteles. Wat h„j. C ap*4. 
angaat haar natuur, verftand , cn wijs van 
doen. Sy zijn zoo bot en uit-zinnig,dat een Natuur, 
menfeh, die bot en liegt is, ook een lchaap 
ghenoemt werd , en dateer een gemeen 
lpreekwoord van gekomen is, dat de fcha¬ 
pen nergens toe nut zijn,als den herder van 
haar is. Sy zijn heel mak, en daar andere 
dieren in oft na haar baring woeden, blij¬ 
ven deze, na ’ t zeggen van Ariftoteles -,even 
mak, hoe-wel Quintus Kalaber , fchijnt te 
m elden, datze by alle gelegentheid fchrik- 
ken-, nochtans noemt Hor at hts de lammers 
Hout te zijm,. Totleidfman van de wcch, 
hebben zy behalven haar herder, en een 
hond, ook den Ram, welke nochtans de 
hardereerftingefteltheeft, Ghy zultzien 
datze gelij k als in krygforde voort gaan,in- 
fonderheit indien zy van den harder, wiens 
gefluitzyverftaan, gefchiktzijn. Datde 
Rammen, zoo haaft zy hoorns krygen heel 
ftrydbaarzijn, isnietonbekent, en vallen 
niet alleenly k die van haar geflacht, maar 
zelf ook den menfeh an. Haar wreedheid 
wordgetamt, indien gy een berd van een 
voet lang, met pinnen bezet, haar voor 
’t hooft an de hoornen bind, oft dc hoorns 
omtrent de oren,daarze gebogen werden, 
doorboort, oft haar ook lubt. Datze in de 
zes winter maanden op haar linker zijd leg¬ 
gen , en van ’t Evenaren van dach en nacht, 
in de lente op de rechte, wanneer de Son 
de rechter zij d van den halven Aard-kloot 
omloopt , cn de overighe tijd de linker, 
’t welk Makrobius en c yElianus verhalen, 
G is 
