Belloti. 
obfervac. 
l.i c-6o. 
Herod.1. 
vÊlia.H,/ 
I.10.C.4. 
Nier. H.1 
i9c.fi. 
Markgr. 
H. Braf. 
I. 4.C.10. 
DER VIERVOETIGE DIEREN. 
Gordianus was, in welke onder veel ande¬ 
re gefchilderde dieren,ook wilde fchapen 
waren I n Adima, oft de wilderniflèn van 
Ly bie, is een dier van vorm als een bok,zo 
groot als een kleinen ezel, met lange han¬ 
gende ooren,en kort hayr, dat zich laat be- 
ryden, hoewel het daar niet, als om te mel¬ 
ken gebruikt werd, en de wyfjes hebben, 
tegen den aart van de onze hoorns, maar 
de mannetjes geen. Sy werden in de woe- 
dynen van Ly bie veel gevonden Maar fijn 
anders zelden,hoewel ly veeltijds in't land 
van Numidie gezien werden, 't welk men 
vooreen voorfpookhoud In Egyptenis 
de wol van de fchapen meer het hayr als de 
wol gelijk, zoo ‘Plinms getuigt, van welke 
een verlieten kleed weder geverwt werd, 
en wederom een menfehen leven duurt. 
De fchapen zyn daar ook groter als inGrie- 
kenland. Omtrent Damiata hebben de ha¬ 
mels ronde en zoo brede darten, datze die 
naulyk dragen konnen. Leo Afrikaans 
fchryft dat hy’er gezien heeft, die vijftigh, 
en zom tyds hondert en twintig pond woe- 
gen.In Ethiopië hebben zy geen wol,maar 
hayr als de kamelen , 'twelkB/Woncr Si- 
kutus,cM£lianns , en Strabo gcfchreven 
hebben. Maar lohannesBohemus doet er 
by datze klein zijn, en dat de in woonders 
met de dart van deze fchapen haar fcha- I 
melheid bedekken. In Nubia worden de 
Rammen met hoorns geboren, en niet al- 
leen de Rammen, maar ook de Oven heb- i 
ben hoorns , met welk wonder dit ge- j 
lij kis, dat aldaar de fchapen, zo o‘Plinms 
getuigt, niet als op den vierden dach dnn- j 
ken. Te Tunis worden zy ook als in Egip- 
ten bevonden , en hebben zoo dikke dar¬ 
ten , datze haar niet bewegen konnen. In 
Engeland genieten zy, behalven den he- 
mellch dauw, geen drank, en worden met 
voordacht van de bronnen afgekeert, om 
dat de ondervindingh geleert heeft, dat 
haar’t drinken fchadelykis. In Arabia fle- 
pen zommige een dart van dry elle-bogen 
lang, zo Herodotus fchryft.Andere een el- 
lc-boog breed, gelij k wy by t_AEUanus le¬ 
zen. Sodanige oft diergelyke worden in 
woeden gelukkig Arabiagevonden. Een 
dart weegt zomtyds zes-en-twintig, zom- 
tijds vier-en-veertig pond. Aldaar zijn ook 
Rammen met hayr dat tot op de aarde 
hangt. DeRamMoromorus, zo hem Nie- 
remburg noemt, is ook een gedaante van 
een Ram. Hy is glat van hayr,blyft als een 
plompert dil daan , en ziet die hem ont¬ 
moeten drakan,fomtyds verfchrikkende, 
loop: hy met zijn lad wech. Maar de G ui- 
nefe oft Angolfe Ram word van Mark¬ 
graaf aldus befchreven. Hy is zo groot als 
een Ram van ons land, heeft een dikken 
kop, maar het achter-hooft meer uirde- 
kende, als de onze, met hangende ooren, 
de dart tot de haaden neer-gezonken, een 
groote koolzak, en het teel-lid midden an 
den buik. Kleine hoorns neerwaarts na de 
oogen gekromt, en als gedrayt, an den on- 
, der-halseen afhangende maan, uit lange 
j hairenbedaande; an’toverige lyfheefthy 
korte bokxhairen,engeele wol. Het hooft 
en de ooren zwart, en de helft van de dart 
van ’ t begin af, het overige is wit. De hairen 
an’t achter-hooft zijn wit. De voordedy- 
benen tot de knien toe van gelyken, en de 
onderde helft is zwart. De achterde benen 
heel zwart, en omtrent den aars is hetlyf, 
en den rug wit, maar ter zyden met zwarte 
plekken. Hy heeft hoge benen als de bok¬ 
ken met twe zwarte klauwen. Zy Verande¬ 
ren nochtans ook in verw als de onze: en 
een zeker gedagte heeft een dart een mans 
been dik, die tot de haaflèn af-hangt, en vet 
is. Maar dit gedagte heeft die hairige maan 
an den onder-hals niet. Hy heeft ook geen 
wol maar geiten-hair. Syzyn groter als de 
onze met een af-hangende rop , als in de 
Koe-beeden. In Azia hebben zommige ro¬ 
de wol. Het landfehap Komandu : indien 
wy ‘Paulus Vènetus geloven , voed geen 
kleinder als de Ezels, en die heel fchoon,en 
vet zyn, welkers dar t ibmtyds tagtig pon¬ 
den weegt.Die van Kamifma, hebben rofch 
oft geelachtig hair. In Chio zijnfe klein van 
gedalte door gebrek van voedfel,maar dat- 
ter lodyke kaas van gemaakt werd , be- 
fchryft c_Adianus.M.cn zei t datterin’tlant 
van Kluzomeni, zoo Hormalaus getuigt, 
fchapengeteeltwerden, die op zommige 
plaatfcn vaal, op enige zwart, en op andere 
zwart-blinkendals een raaf van verw zyn. 
De wol van die Raven-zwartc is de fchoon- 
de van allen, gelij k Strabo zeit, zoo dat de Strabo 
fpringh-Rammen voor een talent oft zes lib - 3 - 
hondert goude kronen verkocht werden. 
In Kreta op den berg Ida zij n fchapen, die 
de harders Striphoceri noemen, met rechte 
hoorns, als den eenhoorn, in den omkring 
gegort, en als een dekhuis gedrayt. Sy zij n 
niet groter als onze Rammen. In ’t eyland 
Erythrea,dat mogelyk de Gades zijn,heeft 
de fchapen-melk om zijn vettigheid geen 
wey,en zy derven daarom binnen vijfthien 
dagen, ten zy haar enig bloed af getrokken 
werd. In een zeker landfehap van Schot¬ 
land, indien wy Hektor Boethius geloven, 
zijn gele fchapen met heel goud-verwige 
tanden, en hebben faffraan-achtige wol, cn 
vlees. InGortynis, zeit Opptanus, na’t °PP ia 'dt 
fchryvenvan zjEüanus ,zijn rodëfchapen Ven ' 1,1 ’ 
met vier hoornen. In Gothland, zoo ons 
Olaus Magnus niet bedriegt,zijn Rammen olaujM 
dievier oft acht hoorns hebben, en daar 1.17.0.1.’ 
door zo woed, datze haar zelven en andere 
dieren , ten waar zy met de zaag gekort 
wierden,fchadelykzijn. Sy hebben lang 
en zachte wol. Een van de Orkadifche ey- 
landen brengt fchapen voort, veel grooter 
als de grootde bokken met hoorns, zoo dik 
als van de Koe-beeden , maar ook een wei¬ 
nig langer, behalven de dart die op de aar- 
G 3 de 
