Teling. 
Plinius 
H. N. 
lib. 8 .c- 5 '- 
Varro 
R. R. 
lib.2.c. 3 
Ari.H.A. 
kb.5.c.i4'. 
Ari.H.A. 
U.c.18. 
I.3.C.20. 
DER VIERVO 
maar men feit dat de oprechte ladanum in’ t 
eyland Cyprus is, en dat ook alzo daar ge¬ 
maakt werd, vermits die vettigheid an den 
baard blyft hangen, als zyde bloemen van 
de veil af-eten, wanneer ’s morgens heel 
Cyprus nat bedauwt is, en dat daarnaden 
dauw door de Son verdreven zijnde, het 
ftofinden baard blijft hangen, daar dan de 
ladanum uit gekamt werd, en z:. Haar ge- 
mcenftevoedfcl is kruid met ftekelige bla- 
ders, voornatnentlyk het kruid by Ruellius 
Kapriolagenoemt, dat haar boven andere 
angenaamis. Datze vermaak in ziltigheid 
hebben, is zelfde pijnigers niet onbekent. 
Drakula overfte van het Ovcr-alpife Hon- 
garie, placht de gevangen Turken de gevil¬ 
de voeten met zout te wryven, en daar de 
Geiten om haar te likken tot vermeerde¬ 
ring van pyn by te voegen. Voor drank 
word het (lil (taande water , oftdatlangin 
de vaten geftaan heeft, voor quaad gekeurt. 
i_Albertus zeit, datze, als zy beweegt wer¬ 
den , na de middag meer waters drinken 
zullen. Het is wonderlyk’t geen \_Antigo- 
w?/r.fcliryft in Zacynthus te gebeuren , dat 
de Geiten, namentlijk, als de jaar-tijd win¬ 
den wayen, al gapende tegen de noorde- 
wind (taan, en daar mede tevreden zyndc, 
geen ander drank zoeken oft drinken. De 
Geiten zyn heel geil,gelijk ‘Plinius getuigt. 
Daarom beginnen zy op haar zevende 
maand, en als zy noch zuigen, te verzame¬ 
len , de zelve zeit ook dat haar ziel veel 
brandigcrals van de fchapen is,en haar ver- 
famelinghitfiger.De een-jarigeGeiten ver- 
famelenook, en worden in de derde oft 
vicrde-maal bezet: indien haar na’t verla¬ 
mden een flach-regen overvalt, krij gen zy 
een mifdragt. Sy dragen vyf maanden. Sy 
werpen meelteenjong , fomtijdstwc,dry 
en ook vier. Indien daar de zachte locht, 
en overvloed van voedfel by komt, wer- 
penzy tweemaal. Haar vruchtbaarheid 
duurt tot haar achtftejaar. Nochtans be¬ 
veiligt Arifloteles datze al haar leven ver- 
famelen, en twelingcn voort-brengen,in¬ 
dien de Vaar oft Moer die krachrvan ver¬ 
dobbelen uit de natuur heeft. Op haar dry 
jarenzijnfc onnut. Door vetheid worden 
zyonvrugtbaar. Dc befte tijd voor haar, 
om te verlamden, is des winters zonne- 
ftand. Waarom ‘Plinius zeit,zy ontfangen 
in November, om in de Maart te werpen, 
als de bomen beginnen te botten. Sommi¬ 
ge voegen tot thien Geiten een Bok, an¬ 
dere een tot vyfthien, en ook tot twintig. 
Hoe zy moeten op-gebragt werden, hoort 
tot dc huifhoudinge. Indien gy haar geil¬ 
heid wilt verfterken, zo wrijft haar ted-lid 
meteen hand diemetzout en falpetcr be- 
ftreken is, oft befmeert dat met peper en 
zap van brand-netels. Dat de Geiten voor 
de verlameling, en na het werpen het zaat 
ontloopt lchrijft lAlrifloteles. De zelve 
verhaalt, dat de harders van den berg O e- 
iTIGE DIEREN. y 7 
ta de uyers van die Geiten, die de verfame- 
hng niet toe laten, fterk met brand-netels 
wryven, om haarpijn te verwekken. Daar 
vloeit dan eerft een bloedig vogt uit, daar 
naeen etterig, en ten lellen melk, niet an¬ 
ders als van de gene welke befprongen 
zyn. ’t Selvc lchrijft <_Albertus van de 
vrouwen, zoo wel weduwen als maagden. 
Zy houden vrindfehap met de Schapen, 
de Tyger, de Sargus , met de Poley en 
Kruifdiftel. Van de Schapen heeft men 
niet veel te zeggen. Indien den Tyger een 
jongen Bok oft Geit voor-geworpen werd 
onthoud hy zich twe dagen van die fpys. 
Op den derden,als hy begint te hongeren, 
eyfchthyandere, en zoo hy die nietver- 
krygt verbreekt hy zijn hok , maarfpaart 
den Bok als een goed vrind, gelijk Plutar- 
chus verhaalt. Devifch Sargus vermaakt 
zich in dc fchadu van de Geiten, en tracht 
haar die op den oever liaan te raken. Om 
te zouten is hy uit dc natuur onbequaam. 
De Poley van de Geiten gegeten, zoo Pli¬ 
nius zeit, verwekt haar tot blaeten , en 
daarom hebben zommige Grieken de let¬ 
ters veranderende de zelve blechon ge- 
noemt. Maar indien de Geit een Heel van 
dekruifdillilaf-gebeten met de mond om 
hoog heft, blijft de gehele kudde terllond 
ftil liaan, en van eten op-houdende , en 
doordatnieuw verbaad zijnde, laten zy 
niet af haar te verwonderen tot dat de 
harder haar dat kruid uit de mond neemt. 
Zy hebben viandfehap met de Wolf, de 
Pardel, den Elefant.de Geitemelker, met 
menfchen-fpog,dcn honig.de Evonymus, 
de Wijngard, en Konyza. De Wolf ver- 
fcheurt de Geiten en Bokken. De Pardel 
valt ’er ook op. De Geiten-mclker zuigt 
haarde uyers,daar zy van verdroogt, en de 
deGeiten,die zo gemolken blind van wer¬ 
den. Datzehct menfehen-fpogfehuwen, 
fchrijf t(_yEhanus. Van den honig werden 
zyzwak.lndien wy Albertus geloven Het 
bladen devrugt van de Evonymus gege¬ 
ten,doot de Geiten,indien zy geen afgang 
krygen : Maar zy worden met Anochus 
gezuivert, watdatis, bezie daar van Al- 
drovandns. Indienzy water drinken daar 
de Rododendrus in geweekt is,fterven zy. 
De Sevenboom is haar ook v ergif. Als zy 
den oly fboom, wanneer hy eerlt begint te 
botten, met de tong lekken, wordfe on- 
vrugtbaar. De gebrade long bedwingt de 
dronkenfehap. A Is zy konyza eten II erven 
zy van dorft. De zEgolethrum een kruid in 
Lyciaishaar ook doodlyk, dat daar van 
zijnnaamheeft. Haar llem word by dc 
G rieken mekallai genoemty’t 'uz\kHofpi- 
nianus Mutire overzet ) waar van zy by 
iy»?«er-KJ-Nckadesgenoemt werden. De 
Latinen zeggen balare, dat de Schapen 
ook gemeen is, ook zeggen zy fremere, 
waar van men ook Phrimaflèin van den 
Bok zeit. Varinw/.e it dat het woord ena, 
H een 
Toenci- 
gingen 
afkeer. 
Plin.H.N 
1.20. c. 14. 
Plinius 
1 . 9 . cap.3. 
Plurarch. 
de Anim. 
qua: invi- 
denc. 
Plin. H.N 
l.io. c.i4. 
^Eli.H.A. 
I.7. c. 16. 
Aldrov. 
dc Bifulc; 
pag.270. 
