Natuur. 
Varro 
R.R .1 2. 
c.j. 
Kolumel. 
R.R, Ij. 
c. 6 . 
Gebruik 
in de fpijs. 
Galen, dc 
Alimenr. 
Faculc. 
13 -c.i. 
Galen, de 
cib. bon. 
6 c mal. 
fucc. c. 6 . 
Ludovik. 
Roman. 
l.f.C. 20 . 
y8 BESCHRIVING VANDE NATUUR 
een nabootlingvan deBoks-flemis. Wy 
zeggen datze blaeten. Zy zijn fnel en be¬ 
weeglijk. Waarom Varro zeir,datin So- 
raftes Fifcelius , de wilde Geiten meer 
als t'zeftig voeten ver van de klippen 
fpringcn.Zy zijn onlijdzamer in koudeals 
hitte: Voornamentlijk, die in de winter 
ontfangen hebben. Zy beminnen meer de 
hooge bergen en duinen als de vlakke vel¬ 
den oft weiden. Zy lopen ook graag op 
ruwe en on-effene plaatfen Zy hangen 
ook zo ande klippen ,datz’er vanonder 
befchouwt zijnde, fchijnenaf te hangen. 
Waarom de kuddedcrgeiten, een verke¬ 
ring der verhevelingen , oft Aipolion , en 
de klippen zelf Aigilipes genoemt wer¬ 
den. Zy lopen ook met dartele fprongen 
langs den oever, en de kanten van de ri¬ 
vieren. Van de hoedanigheid van’tGeite 
oft Bokken-vleefch, Hemmen de Schry- 
vers niet overeen. By Hippokrates ishet 
winderig, en baard rauwigheid en op-rif- 
pingindemaag. Maar het isin de Zomer, 
alszy betervoedlel trekken, minder fcha- 
delijk. Galenus noemt het in den hcrflf al- 
derilimft , en datter in de winter beter 
bloed van gemaakt werd , en dat de 
natuurhjeke ghematigheid van dc tijd 
angetroken, dan verbetert werd. Maar 
Athenus heeft nagelaten , dat het, hoe¬ 
wel het een quaden reuk heeft , indien 
het wel verteert werd , het lichaam 
veel voedfel en fterktc anbrengt. En dat 
Klitomachus Karthager zelf plach re 
zeggen, dat een Thebaans worftelaar, alle 
de mannen van zijn ouderdom overwon, 
om dat hy Geitcn-vleefch gegeten had, 
waar van een (tinkend zweet uit zijn lic¬ 
haam vloeyde. Dat hetkryglluy kort is 
bewijft Homerus in Achilles , die de Ge¬ 
zanten van Agamenon te gaft node. De 
melk is onder andere geflagten van melk 
middelbaar, en minder als de vrouwe melk 
gematigt. Nochtans iflèr onderfcheidin, 
ren anzien van de plaats, voedfel, de tijd 
van ‘t jaar , en de tijd hoe ver zy van haar 
werpen af zijn. Datze zonderhonïgge- 
vaarlijk gebruikt werd, zeit Galentu , om 
datze in de maag fchift. Zy ontroert ook 
den buik niet, ten waar de Geiten Scam- 
monea, oft andere af zettende kruiden 
gegeten hadden. In zommige plaatfen 
van Ooften , worden, die op de derde 
maandgefpeent zijn, totfpijze gebruikt. 
Maar het vleefch van de Bokken isalder- 
flimlt om te verteren, en goed bloed voort 
te brengen, en voornamentlijk ftinkt het, 
als zy ritzich zijn. Nochtans word by 
i_At benens den Bok inde gaft-malen op- 
gedifcht. Dc ballen en levers worden ook 
verworpen. Van het jonge Bokken oft 
Geiten-vleefch , zijn de lchrijvers niet 
eens. Hetwas by de Heilige Mannen, in 
het oude verbond , een grote lekkerny. 
DeRymer Afcreus noemt het voedzaam. 
enlichtomteverteeren. ‘Platina heeft na 
Galenus gefchreven , dat het van alle tam¬ 
me dieren het loflij klfe is, om dat het wei¬ 
nig overfchot van vuiligheid heeft, lichc 
verteerd werd, wel voed, en bloed voort¬ 
brengt , dat in koude en warmte gematigt 
is. Maar Brujennus veracht het, om dat BrU j erin , 
deGeitcnnoitzonderkoorrszijn, en de de re d- . 
vrugtgeen gezonde gematigheid vaneen barial. 14. 1 
zieke moer kan ontfangen. lulms Alexan- c ' 17 ’ 
drinus zeit wel dat de Geiten heet zijn , 
maar dat de natuurlijke droogte van de 
oude, door de teerheid van de jongen ver¬ 
betert, en tot een bequame gematigheid 
gebragtwerd, en dat die, welke t’famen 
gezoogt werden , niet ten anzien van den 
ouderdom, maar door het voedfel yets 
van haar angeboren droogte afleggen , en 
vogtigeren teerder werden. Zy wierden 
ook eertijds op de maaltijden der Heide- Gebruik | 
nen omgedragen, en met Lafer en andere m t j_ eGe ' 1 
dingen toebereid , het bloed tot fpijfe be- neel 
reid, word Sanguiculusgenoemt. ZoPli- pihn 
mus zeit. Waarom Pollux Hamavianmt- 1.28. c. 10. 
leit, een geflagt van fpijs tezijn. Hoede 
leveren longen moeten gekookt werden, 
bezie dar by Apycius. Zy hebben ook een 
groot gebruik inde Geneef-konft, daar- 
omzeit Plinim, datter duizend genees¬ 
middelen uit eenGeit konnen bereid wer¬ 
den. Demokritus vermeerdert ook de 
krachten van die, welkebyzonderalleen 
geborenzijn HetGeiten-vleefchop het 
vuur, daar een dood menfeh in verbrand 
is,gebraden,worden, den genen , die het 
vallend evel hebben, in-gegeven gelijk de 
Wijlen oft Tovenaars byT iinnts willen, pi h.N\ 
Het Bokken-vleefch, in water gezoden, I 28.C.17. 
geneeft de gezwellen Panus, en andere af- 
lcheidingen Met het zap vanGeitcn-vlees 
worden de Spaanfche vliegen overwon¬ 
nen. PrnfusGemeenJman van Rome ,zeit 
men dat bokken-blocd gedronken heeft, 
als hy , uit haat door zijn bleekheid, zijn 
viand , Quintus Cepio wilde befchuldigcn, 
dat hy hem vergeven had. Dat met het 
zelve de plekken afghewifcht werden 
fchrijft Marcellus. Dac het in de pan ge¬ 
braden , de darmpijn en buikloop geneert, 
hebben wy by Ga/enttsen Difkorides. Het 
bokken-bloed,maakt de gezwellen haaftig 
rijp. Het word by t^yEtms in zeker zalf 
tegen ’t voet-evel vermengt. Het geneert 
de lepe oogen ; Het bloed van een Bok, 
met water-dryvende kruiden gevoed, ge- 
droogt, en gefloten, en in wijn metpeter- 
<^ely gedronken, helpt zeer de gravelige. 
Hoe en wanneer het moet vergadert wer¬ 
den , bezie dat by Aldrovandns. Dit ge- 
nees-middel, word de Hand Gods ge¬ 
noemt.Diergelijke zult gy aldaar uit Mar- 
cellus iFuchius , en andere vinden. Datter 
dendiamant-fteen mede verzacht en ge¬ 
broken werd, hebben groote Schrijvers, 
' en onder die Sealiger , en Ioubertus ver¬ 
haalt, 
