der viervoetige dieren. 
75 
dewonden. Het been uit het hart van een , ftyging gebruikt. In’t onderfcheid komt 
HCrt» WOrn VOnr f*pn rPfrPn.frifrrpliAiirlon kir ..i__ til i . 
Hert, word voor een tegen-gif gehouden. 
Dcfteen, die in’t hart oftde lyfmoerge- 
vonden werd,belet het mifvallen der vrou¬ 
wen. Het ftremfcl vaneen Rhe-kalfinde 
moeder gedood, is een voornaam geneef- 
m.ddel tegen de beten der flangemhet wort 
ooknuttelijk den genen,die van een dollen 
hond gebeten fijn, in gegeven : Hetisook 
goet tegen de gegeten fcherling oft duivels 
broot. De pis geneert de pyn der milt,en de 
opgcblai'en maag en darmemde tranen wor¬ 
den onder de zweet-dryvende geneefmid- 
delen gcrek ent, en i n een weinig wyn g e- 
dronken, dry ven zy zoo heftig, dat het lyf 
als geheel geloft werd. Daar de traan haar 
uit-puiling heeft, is zy rond, heel glat,geel- 
yerwig, met zonder zwarte adertjes, en zo 
licht dat hy’t gevoel by-na ontfnapt,en on- 
trekt zich zodanig, dathy by-na zichzel- 
ven fchynt te bewegen. Het grootfte ge¬ 
bruik is van den hoorn. Uit het onderfte 
dat noch bloedig is , word een water over- 
gehaalt, tegen de quaadaartige koortfen. 
Het word met een open vier gebrand, en 
niet alleenlyk om te fweten,en tegen ’ t ver¬ 
gif geprezen, maar ook veel andere fickten. 
De Inwoondcrsvan’tEylandFlorida, fte- 
kenle in de door-boorde lippen van de kin¬ 
deren , en geloven datze zoo van vergif be- 
vrijdzyn. Andernakus maakt uit dezelve, 
met wierook gebrand lood, opium enz: 
met regen-watergemengt een oog-water. 
De zelve in Azyn gewreven, oft gekookt, 
würd op dc krauwagie oft de fchilfering 
geftreken. Met vitzen-meelen Herten¬ 
vet verdryft het de fproeten: angefteken is 
het met zyn reuk tegen het vallend evel 
bequaam. Met de lpongy, daar ftenen in 
gevonden werden, geftampt word het van 
elk even veel dagelykx met water, oft wijn 
tegen de kropzweren in gegeven: tegen 
LC gcu veei lager zijn, Kieinaer Hoorns hebben, en 
het vleejch-gewas van de neus word het, hangende hairen, even als onfe Geiten. In 
metbandaracnain-o-ehby^n Om 1 ,-ui- \th..u < . . 
by-na met voor, behalven ’t geen byNie- N - 
remberg gelezen werd.Het Herten geflagt, HE.ÏÏ9. 
zeithy, van NicuSpanje,is niet eenefley, C G- 
zy noemen het Makame. Enige zijn heel 
rood,andere wit. Defe noemen de Indianen 
Koningcn van de Herten, en in haar taal 
Yztak Makanne. Anderezijn de onze in 
vorm, grootte, en verftand geli j k: zy noc- 
menze Akulhuame. Die kleinder als deze, 
en Quaiihtlamakame genoemt zijn, veraar¬ 
den van de Herten Vreefachtigheid tot een 
grote kloekmoedigheid. Gewond zijnde, 
worden zy woedend, vallen op de javers en 
doden haar. Van de zelve lyvigheid en wijs 
Zijn de Talhuikamakamc,maar minder van 
moed. Dckleinftezyn de Tamamakame, 
en mogelyk liever een geflagt van Geiten. 
In Duarhe, Xapida, en andere delen van 
de nieuwe wereld, zyn kudden van Herten 
als by ons van de Koe-beeftcn (gelijk bo¬ 
ven gezeit is) zy werpen t’ huis, voeden 
daar haar jongen op, by dach loopen zy los 
in dc Boflchen om te weiden, tegen‘den 
avond komen zy haar jongen weder t’huis 
bezoeken, laten haar in hokken befluiten 
en haar jongen gezoogt hebbende,haar fel- 
ven ook melken. Zy hebben daar anders 
geen melk, oftkaas uitandere melk. In 
zommige land-ftreken, van ’t Wellen zoe- 
kenzy vermoeitoftvande jagers gequetft 
zijnde een kruid Atochielt.by de Indianen 
genoemt, dat een gedaante vanPoleyis, 
hier mede verfriflehen zy haar, en krijgen 
weder nieuwe kragten en fnelheid. Dat is 
by haar in meer gebruik als de dcucht van 
de Diftamnum.In Virginia hebben dcHer- 
ten langer darten als de onfe, en de hoorns 
over den rug gebogen. Lerius noemt een 
geflagt van Amerikaanfche Herten Seouart 
feu, die van de onze verfchelen, om datze 
veel lager zijn, kleinder hoorns hebben, en 
metSandarachain-geblazen. Om de tan 
den wit te maken word het maftix, en lal 
de Ijndfchappen van Nieu Mexika hebben 
zy een heel hayrige ftart, andere een heel 
... tii ui- | z.y ccnnccinayi jge nart, anaere een heel 
ammoniak ineen nieuwe pot tot afch ge- | lange, evenals de Muil-ezelinnen, die zym 
brand, vermengt: rauw en in azijn gekookt ' lyvigheid gelijk zijn, oft overwinnen Sv 
Verzacht het de ovn van de kevels derk;„_ I n tmn rrrAtr» rt-cn-1 -i-r. U --1. _ P 1 
verzacht het de pyn van de kevels der kin- 
dcr-tanden: gebrand en met wyn gemengt 
enangeftreken maakt het de loflc tanden 
vaft. Het geneert met Gom dragant de 
bloed-fpouwing : gebrand , geneert het 
zijn van grote fterkte. Een zeker Spaanfch 
Ovcrfte, hcêftcr twe in zijn wagen gelpan- 
nen : Van het gepalmde hert, ïpreekt Al- 
drovandtts aldus. Wy hebben uit iuliusKa- A,drov : 
ftlojtnm gezeit, dat het gedenkwaardige iUif c B -" + 
, ,r 3 ' > gt.ittii lid /wwi» gezeit, aat net gedenkwaardige 
de rode loop : om tebraken wordhet met I gefchilderde BosinhethuisvanKn.Pom- 
een weimglevendezwaveluit een flurpey ! pejus’, onder andere fchilderijenC. C.ge- 
111 genomen: Sextus zeit dattet gebrand’ 1 palmde Herten had, en dat deze alder-ccrft 
enmethoniHazvn de milr verrlrnoo-p- nit .- u. t 
en met honig azyn de milt verdroogt: uit 
de jonge en tere heeft Marceüus een ge- 
neefmiddel tegen de kronkel-darm-pyn, 
welkers befchryvingh by Aldrovand-,is te 
zien is: tegen de wormen geeft het Gale- 
mts met yvoorimdaar zijn ’er die kryt, het 
femen lanftum, en een gebraden doyer van 
een Ey daar by vermengen, en met honig 
daarvan koekjes maken: Ten lellen word 
het tegen de vloed der vrouwen en de op- 
van Gefnerus gefien zij n, en haar de zei ve 
met de plat, oft breed-hoornige Dorkades 
oft Bokke n noemt .Maar als daar na lohan- 
iies Ka jus, Engelfch gences-meefter, hem 
deze hoorns uit Engeland gezonden had, 
heeft hy, van gevoelen verandert, dien ge¬ 
leerden genees-meefter,die oordeelde dat¬ 
tet in der daad een gepalmt Hert was, ge¬ 
lijk myookdunkt, toe-geftemt. Want wijl 
deze hoornen den herts-hoorn, oft gelijk 
K 1 zijn, 
