DER VIERVOETIGE DIEREN. 77 
faam gezet. Uit deze zijn’er twegrooter 
als de andere. Op dc plaats van de hoorns 
van een Hert, die tot volkomen groote 
opwadchen, zodatze fomtijds vijf elle- 
boogen bereiken , en met vijf-en-rwintig 
takken gezien werden Zy hebben er 
ook twee in’t midden van’t hooft als de 
Das, met afgeknotte korte takken ge- 
fpitlf. Ten lellen twe andere in t voor¬ 
hooft voorwaarts gekeert,dic beter benen 
gelijk zijn, die zy voornamenthjk in het 
vechten gebruiken. Olaus de Groot 
fchrijft, dat hy dry-hoornig, uit het ge- 
flagt van dc Herten, maar veel hoogtr, 
fnelder, en langer is. Dat hy om twe rede¬ 
nen, Rangifcrgenoemt is, zo omdathy 
op 'thooft hooge hoorns,alseyke takken 
heeft: alsom dat het werktuig, met welke 
hy de winter-flcden voort trekt, en dat 
hem ande hoorns en bord vaft gemaakt 
werd, in zijn Vaderlandfche-taal Ranga, 
cn Logagenocmt werd , dat hy met de 
twee groote hoorns, diezy op die plaats 
alsdc Herten hebben trekt, en met d an¬ 
der,die in’t midden van’t voorhooft llact, 
anftaande takjes heeft, en korter is , tegen 
dc fchadelijkebeeflen vechtidathy manen 
andcnhals, en ronde klauwen heeft Lo- 
hamiest^Agrikola verhaalt, dat hy een dry- 
tandige gaffel van hoorns heeft, en inde 
Bodchen van Polen gevonden werd. lu 
Csczar luis Cazar maaktcr een Os, in gellalte 
lo -< alUco a !s een Hert van , uit welkers midden 
ë voorhooft, tulfchen de ooren , een hoorn 
ftaat, hogeralsandcre, en meer recht op¬ 
waarts fcTiietcndealsdie hoornen, welke 
ons bekent zijn, die, ztit hy erby,anhet 
end zijn takken een palm breed uitbrctd. 
De befchryvingh van ‘Damianus van 
der Gons, behoort meer den Eland , als 
de Rangifer oft Rhee toe Indten wy den 
Genees-mcelter <_ylppollorims Menabenus 
volgen , zijnzyuittergcllagt van de Her¬ 
ten , in hoogteen dikte, een jongen Ezel 
gelijk, maar dunder van beenen Zy heb¬ 
ben een hooft als een Kalf, en manen an 
den hals als de Paarden .- getikte, glatte, 
dunne, langwerpige hoorns na den rug 
gebogen. In’toverigezijn zynaevenbe- 
deling, van groote met dc Herten gelijk. 
Ik verzwyg noch lulius Ctezar, Scahger, 
die’t geen van Olaus de Groot , die Ran¬ 
gifer toeghe-.’ygent is, den Eland toe- 
fchryft. Het zy zo ’t y, dat hy van den 
Elandverfcheidenis,kan daaruit geoor- 
deelt werden, dat Olaus de Grout, de er¬ 
varende inde Noordfche dingen , op ver- 
fcheidcplaatfen van dezelve handelc. Zy 
worden in Lapland, Zweden, Noorwe¬ 
gen , cn de omleggende plaatfen van de 
Noorder Afpunt gevonden. Zijn fpijsis 
witte Mofchvan de bergen, voornament- 
lijk,inde winter als die boven op de aarde 
met fneeu bedekt is : Die hy, hoe dik 
zy leit, door ingeven van de natuur, door¬ 
graaft , om de kort te zoeken. Zomers eet 
hy bladers en toppen van dc bronnen, 
ffaande en gaandcbeterals neerbukken¬ 
de bloemen en kruiden, omzijn hoorns, 
die te veel voorwaarts uitlfeken,en dat 
meteenfchuinfchebuigingvan zijn hooft. 
Over zee uitgevoert zijnde, leven zy niec 
lang, gelijk in Holftein, en PruiHèn be¬ 
vonden is. Of die van den Koning Gu- 
flavus in ’tjaar 1633. overge ouden , en 
in ’t wilde gelaten zijn , jongen hebben na¬ 
gelaten, heefc noitkonnen ondervonden 
werden Maarwyl zy wild en tamme zijn, 
zo dienen van deze de melk, de vellen,ze¬ 
nuwen , beenders, ’t vlecfch, de klauwen, 
en bet hair, tot gebruik vande menfeh. 
De mei kis een huyflelijk voedfel, de wey 
istotdrank, de huid tot kleederen , bed- 
dckfels , en zadels bequaam; Om datze 
hard en tayis, wordze tot blaas balckcn 
van verfcheide handwerks-luiden ge¬ 
bruikt. De zenuwen worden in plaats van 
garen, om kleederen te naeyen, gefchikt. 
Dc beenders en hoorns tut boogen. Het 
vleelch in de wind oft rook gedroogt, 
duurt eenige jaren. De klauwenzijn de 
krampzuchtige goed. De hairen wor¬ 
den , om zadels en kullens te naeyen ge¬ 
bruikt. 
X. LID. 
V'an den Eland. 
I N het Dier den Alees, oft Eland, ver- 
fchelendeSchryversook veel. Tan- 
zanitis maakt hem van gedaante tut f u ] c . c 
fchen een Hert en Kameel, datze by 
de Kelten voort komen.cn vande men- 
fchen niet na gefpeurt, nocht ondervon¬ 
den werden , ja datze den menfeh van ver¬ 
re ruikende.haarin de gaten en holen ver- 
fchmlen Volgens Lazar, houden zy haar 
in tZwartze-wald zy zijn van de zelve ge- in a ^?™ as 
Ita're met de Geiten, meteen gefprenkcl- & beotic. 
den huid, en een weinig groter, met kor¬ 
te hoorns , en hebben de beenen zonder 
knoopen ofc geledingen, zy leggen ook {„Gamee.' 
niet om te rullen , en- als zy door ongeval 
komen te ftruikelen en vallen, konnen zy 
niet weder opftaan : enz: Tlinius maakt p] H N 
hem een lalt-dragend dier gelijk , ’ten|g C IJ j 
waar hem de lengte der oore n, cn van den 
hals onderfcheide. Datter in 't Eyland 
Scandinavia, eendefen nietongelyk be¬ 
kent, noit in deze wereld gezien , en van 
velen genoemt is,verhaalt Machlme.}A-ï-&ï 
1 datze dc knien niet buigen , en datzeder- 
halvcn niet leggende, maar an een boom 
fteunendc flapen , en die boom door bela¬ 
ging doorgezaagt zijnde, gevangen wer¬ 
den , en anders zeer fnel zijn. Zijn bo- 
ven-lipis heel groot, en daarom gaat hy 
in teren achterwaarts , op darze voor¬ 
waarts gaande, hem niet zou in den mond 
K 3 krullen. 
